Joanna Królikowska-Bocheńczyk, Adler Brokers Group Sp. z o.o.
"GAZETA UBEZPIECZENIOWA"
czerwiec 2002 - wrzesień 2003

OWU BEZ INTERPRETACJI
UBEZPIECZENIE OD OGNIA I INNYCH ZDARZEŃ LOSOWYCH

24. ROSZCZENIA REGRESOWE

Załóżmy, że ubezpieczający skrupulatnie wypełniał nałożone na niego obowiązki w trakcie okresu ubezpieczenia. Wydarzyła się szkoda i udało mu się sprostać wszystkim wymaganiom w trakcie likwidacji szkody. Po większych lub mniejszych problemach otrzymał odszkodowanie. Czy to już koniec listy nałożonych na ubezpieczającego obowiązków? Ależ nie... Fakt wypłaty odszkodowania powoduje powstanie kolejnych, nowych obowiązków, tym razem związanych z przeprowadzaniem przez ubezpieczyciela postępowania regresowego do sprawcy szkody ( zakładając, że istnieje odpowiedzialność osoby trzeciej za zaistniałą szkodę ). Roszczenia regresowe

Na czym polega istota roszczeń regresowych - prześledźmy na przykładach zapisów samych OWU. Gerling stwierdza, iż "z dniem wypłaty odszkodowania na Gerling Polska przechodzi z mocy prawa roszczenie do osoby odpowiedzialnej za szkodę do wysokości wypłaconego odszkodowania (regres )". W Ergo Hestii znajdziemy zapis, iż : "z dniem wypłaty odszkodowania przechodzi na ubezpieczyciela przysługujące ubezpieczającemu roszczenie do osoby trzeciej odpowiedzialnej za szkodę, do wysokości wypłaconego odszkodowania." Zatem, jeśli sąsiad z góry zaleje biuro ( np. pozostawił odkręcony kran ) i towarzystwo pokryje właścicielowi biura straty z tym związane, to będzie miało ono prawo domagać się zwrotu wypłaconego odszkodowania od sąsiada- sprawcy szkody. Aby jednak towarzystwo mogło przeprowadzić procedurę regresową, ubezpieczający-poszkodowany powinien zabezpieczyć prawa dochodzenia roszczeń regresowych, na przykład - w naszym przypadku - chociażby powiadomić sąsiada, że zalał biuro, a najlepiej zdobyć od niego oświadczenie na piśmie. Ubezpieczyciele, z jednej strony - aby umożliwić sobie dochodzenie roszczeń, z drugiej strony - aby ułatwić sobie to zadanie, nakładają na ubezpieczającego szereg obowiązków oraz przyznają sobie szereg uprawnień. Zajrzyjmy do poszczególnych zapisów.

Obowiązki

Najbardziej lakonicznie w omawianym zakresie wypowiada się PZU, które jedynie stwierdza, iż ubezpieczający ma obowiązek "zabezpieczyć prawa regresowe". Warta bardziej precyzuje tą kwestię, nakładając na ubezpieczającego obowiązek "dostarczenia informacji i dokumentów niezbędnych do skutecznego dochodzenia roszczeń regresowych" ( a kto będzie oceniał, czy dane dokumenty są niezbędne ? ). Problemu z oceną, czy dane dokumenty są niezbędne w danej sytuacji, nie ma Generali, które wymaga, aby dostarczyć wszelkich informacji i dokumentów ( stawiając odwrotnie pytanie: a jeśli wymagana dokumentacja i informacje nie będą ani niezbędne ani wręcz niezwiązane ze sprawą? ). Generali dodaje także, iż ubezpieczający zobowiązany jest do "umożliwienia prowadzenia czynności niezbędnych do skutecznego dochodzenia roszczeń regresowych".

Ergo Hestia poza obowiązkiem dostarczenia wszelkich informacji i dokumentów, wymaga także od ubezpieczającego czynnego działania, mianowicie: ma on "dokonać czynności niezbędnych do skutecznego dochodzenia praw". Natomiast Allianz wprowadza zapis, iż ubezpieczający jest zobowiązany: "udzielić wszelkiej pomocy przy dochodzeniu roszczeń." Pojęcie - wszelka pomoc - można interpretować bardzo szeroko. Może ono obejmować i dostarczenie dokumentacji i informacji, ale i też umożliwienie działania przedstawicielom towarzystwa, jak i wymóg czynnego udziału w dochodzeniu roszczeń. Podobny zapis wprowadza Gerling, który także wymaga "udzielenia wszelkiej pomocy" i na wszelki wypadek precyzuje: "w tym, dostarczenia odpowiednich dokumentów i udzielenia niezbędnych informacji".

Oczywiście, zawsze można stwierdzić, że należy liczyć na zdrowy rozsądek przedstawicieli określonych towarzystw, a jeśli trafią się jakieś "wyjątkowe wyjątki", które dosłownie zinterpretują przyznane im uprawnienia?

Przyjrzymy się teraz zapisom OWU Commercial Union, które bardzo dokładnie precyzują kwestię obowiązków ubezpieczającego przy dochodzeniu roszczeń regresowych: "Każda osoba zgłaszająca roszczenie na mocy umowy ubezpieczenia, zawartej na podstawie niniejszych ogólnych warunków, jest zobowiązana, na życzenie Commercial Union, dokonać, współdziałać w dokonaniu i zezwolić na dokonanie wszystkich niezbędnych i zasadnie wymaganych przez Commercial Union ( kto będzie oceniał, czy są zasadne? ) czynności i działań w celu umożliwienia egzekucji wszelkich praw, w tym uzyskania pomocy lub odszkodowania, wobec osób trzecich odpowiedzialnych za szkodę, niezależnie od faktu, czy takie czynności i kroki były lub stały się konieczne lub wymagane przed czy też po wypłaceniu odszkodowania".

Podobne, bardzo dokładnie wyliczone wymagania w omawianym zakresie stawia AIG: "Każdy zgłaszający roszczenie w związku z niniejszą polisą powinien na życzenie i na koszt Ubezpieczyciela ( tu bardzo ważną kwestię porusza AIG, mianowicie: kto powinien zapłacić za wszelkie działania poszkodowanego przy udzielaniu pomocy ubezpieczycielowi i należy docenić wyraźną deklarację AIG pokrycia kosztów z tym związanych, o czym nie wspominają pozostałe omawiane towarzystwa ) dokonać, współdziałać w dokonaniu i zezwolić na dokonanie wszystkiego, co mogłoby być potrzebne lub zasadnie wymagane przez ubezpieczyciela w celu wyegzekwowania wszelkich praw lub zadośćuczynień bądź uzyskania pomocy lub odszkodowania od osób trzecich, względem których ubezpieczyciel miałby lub uzyskałby takie prawa, między innymi wskutek subrogacji, w wyniku wypłacenia odszkodowania za jakąkolwiek utratę, zniszczenie, uszkodzenie lub zobowiązanie bądź też w wyniku wynagrodzenia tych szkód..."

W wielu wypadkach wygląda na to, iż ubezpieczający, po wypłacie odszkodowania, zamiast cieszyć się z wypłaty odszkodowania ( o ile było ono satysfakcjonujące... ) i zapomnieć o nieprzyjemnym zdarzeniu, jakim było wystąpienie szkody, będzie musiał biegać, dostarczać niezbędną ( czy też i zbędną ) dokumentację, podawać różne ( wszelkie ) informacje, udzielać wszelkiej pomocy, czynnie działać, współdziałać ... etc.

Zrzeczenie się roszczenia

Warto na koniec dodać, iż ubezpieczyciele często zastrzegają sobie, iż ( cytat z OWU PZU ): "jeżeli ubezpieczający zrzekł się roszczenia przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę, ubezpieczyciel może odmówić odszkodowania lub je zmniejszyć. Jeżeli zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia zostanie ujawnione po wypłaceniu odszkodowania, ubezpieczyciel może zażądać od ubezpieczającego zwrotu całości lub części wypłaconego odszkodowania". Podobne zapisy znajdziemy m.in. w OWU Generali, Allianz. Ergo Hestia natomiast mówi jedynie, iż "w razie zrzeczenia się przez ubezpieczającego bez zgody ubezpieczyciela praw przysługujących mu do osób trzecich z tytułu szkód, ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania w całości lub w części". Poprzez porównanie do zapisów PZU, które to może żądać zwrotu już wypłaconego odszkodowania, można zadać pytanie, czy to znaczy, że w przypadku Ergo Hestii, jeśli okoliczność zrzeczenia się praw regresowych została ujawniona po wypłacie odszkodowania, to ... pech towarzystwa... nie będzie już mogło nic zrobić ...( ? )

* * *
W artykułach wykorzystano zapisy następujących Ogólnych Warunków Ubezpieczeń:
  1. Allianz: OWU przedsiębiorstw od pożaru i innych zdarzeń losowych z dn. 1.10.1999
  2. Warta: OWU mienia od ognia i innych zdarzeń losowych z dn. 1.08.1997
  3. Gerling: OWU mienia od ognia i innych zdarzeń losowych z dn. 1.10.1999
  4. PZU: OWU od ognia i innych żywiołów mienia jednostek prowadzących działalność gospodarczą z dn. 29.05.2001
  5. Ergo-Hestia: mienia od ognia i innych zdarzeń losowych z dn.1.09.2000
  6. Commercial Union: OWU mienia od ognia i innych zdarzeń losowych z dn. 20.12.1996
  7. Generali: OWU mienia od ognia i innych zdarzeń losowych z dn.06.03.2002 ( w życie weszły 15.04.2002 )
  8. AIG: OWU mienia od ryzyk ogniowych i innych zdarzeń losowych ( w OWU nie ma podanej daty uchwalenia, czy wejścia w życie warunków )


* * *


Joanna Królikowska-Bocheńczyk, Adler Brokers Group Sp. z o.o.
"GAZETA UBEZPIECZENIOWA"
czerwiec 2002 - wrzesień 2003