Joanna Królikowska-Bocheńczyk, Adler Brokers Group Sp. z o.o.
"GAZETA UBEZPIECZENIOWA"
czerwiec 2002 - wrzesień 2003

OWU BEZ INTERPRETACJI
UBEZPIECZENIE OD OGNIA I INNYCH ZDARZEŃ LOSOWYCH

19. POZOSTAŁE KOSZTY

W poprzednich artykułach opisywałam szeroko pojęte koszty ratownictwa oraz koszty usunięcia pozostałości po szkodzie. Przeglądając różne Ogólne Warunki można "natknąć się" także na inne rodzaje kosztów, które pokrywane są przez towarzystwa w ramach podstawowego zakresu ochrony lub sygnalizowane są możliwości ich włączenia do ochrony w ramach odrębnych limitów.

Rzeczoznawcy, architekci, dokumentacje

Dosyć szeroki wachlarz dodatkowych ubezpieczonych kosztów w swoich warunkach proponuje AIG. Na samym jednak początku należy przestawić generalną uwagę, o której wspominałam już w poprzednich artykułach. AIG często używa sformułowania: "Odpowiedzialność Ubezpieczyciela zaangażowana jest do wysokości zadeklarowanej Sumy Ubezpieczenia wymienionej w Cedule do niniejszej Polisy". Taki zapis powoduje niejasność, czy wymienione rodzaje kosztów ubezpieczone są w ramach głównego limitu polisy ( do wysokości sumy ubezpieczenia wyznaczonej dla całego mienia ), czy też oznacza konieczność wprowadzenia odrębnego limitu na dany rodzaj kosztów - używając terminologii ubezpieczyciela - konieczność zadeklarowania sumy ubezpieczenia dla tych kosztów w cedule do polisy.

Jednym z oferowanych przez AIG rodzajów kosztów, które mogą podlegać zwrotowi są koszty wynagrodzenia architektów i rzeczoznawców, konsultantów, opłat administracyjnych związanych z odtworzeniem majątku. Allianz natomiast oferuje możliwość ubezpieczenia odrębnym limitem kosztów związanych z odtworzeniem dokumentacji produkcyjnej i zakładowej ( akt, planów, nośników danych ). Jeżeli ich odtworzenie nie jest konieczne, albo też nie zostanie wykonane w okresie 2 lat od wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego, to Allianz wypłaci odszkodowanie tyko w wysokości odpowiadającej wartości samych materiałów.

Wynajem/najem

AIG również jako jedno z nielicznych towarzystw oferuje ubezpieczenie opłat z wynajmu. W OWU czytamy: "ubezpieczenie opłat z wynajmu ma zastosowanie wtedy gdy budynek lub jakakolwiek jego część nie nadaje się do dalszego użytkowania na skutek: a) zniszczenia bądź uszkodzenia w substancji budynku, b) zniszczenia lub uszkodzenia w mieniu okalającym". O ile pomysł takiego ubezpieczenia jest niewątpliwie godny uwagi, to sposób sformułowania zapisów powoduje trudności interpretacyjne.

Przede wszystkim problem powoduje zwrot "opłaty z wynajmu". Po pierwsze, można zadać pytanie, czy na pewno chodzi o wynajem, czyli sytuację, w której ubezpieczający ubezpiecza budynek, który wynajmuje. Oznaczałoby to wtedy, że AIG ubezpieczenia niejako utracony zysk z działalności ( wynajem ) na skutek szkody, która uszkodziła substancję budynku lub mienie okalające. Przy takiej interpretacji powstaje pytanie: przez jaki okres zwracany jest utracony najem? Do czasu naprawy/odtworzenia budynku/mienia okalającego? Przy obecnej koniunkturze ubezpieczającemu często bardziej opłacałoby się nie spieszyć z odbudową/naprawą, jeśli ubezpieczyciel płaciłby miesięczny czynsz. Po drugie, można interpretować to sformułowanie odwrotnie, czyli że chodzi tu o najem, czyli sytuację, w której ubezpieczający musi nająć od kogoś budynki/pomieszczenia biurowe etc., jeżeli na skutek doznanej szkody, nie może korzystać z dotychczasowych pomieszczeń/budynków. Na taki sposób interpretacji wskazywać może słowo "opłaty", które raczej kojarzą się z kosztami, które ponieść ma ubezpieczający, aniżeli z przychodami, które może osiągać. Propozycja AIG - niezależnie od sposobu interpretacji ( mimo iż każdy z nich powoduje zasadnicze różnice ) - jest godna zainteresowania.

Fracht ekspresowy, praca w godzinach nadliczbowych

W warunkach Generali znajdziemy propozycję ubezpieczenia odrębnym limitem kosztu frachtu ekspresowego i lotniczego, pracy w godzinach nadliczbowych, nocnych i w dni wolne od pracy oraz kosztu serwisu zagranicznego. Natomiast Warta zwraca koszty pracy w godzinach nadliczbowych lub w dniach wolnych od pracy w przypadku, kiedy ratunek mienia lub zabezpieczenia mienia bezwzględnie tego wymagają ( w takiej sytuacji nie trzeba wprowadzać odrębnego limitu ).

Koszty nie podlegające zwrotowi

W różnych OWU wprowadzany jest szereg wyłączeń, które właśnie dotyczą kosztów. Na przykład: Gerling, Generali, PZU czy też Ergo Hestia nie ubezpieczają kosztów wynikających z braku części zamiennych lub materiałów potrzebnych do przywrócenia stanu istniejącego przed szkodą. W tym przypadku ubezpieczyciele często bronią się, że nie chcą odpowiadać za sytuację, kiedy zniszczeniu uległa nieznaczna część mienia, zaś brak części zamiennych czy odpowiednich materiałów powoduje, że trzeba będzie wymienić całe mienie. Na przykład, na skutek szkody wodociągowej zniszczeniu uległo kilka kafelków. Glazura została położona kilka lat wcześniej i na rynku nie ma już dostępnego określonego wzoru kafelków, z których wykonano glazurę. Podane tłumaczenie wydaje się logiczne.

Jednak jeśli rozpatrzymy sytuację drogich maszyn, które robione są ( a w tym wszystkie komponenty, części ) na zamówienie, omawiane wyłączenie może mieć fundamentalne znaczenie dla ubezpieczającego.

Koszty usunięcia zanieczyszczeń z środowiska

Warto zwrócić uwagę, że wiele towarzystw wyłącza z zakresu ochrony szkody wyrządzone w środowisku. Generali nie pokrywa kosztów poniesionych na odkażenie pozostałości po szkodzie, usunięcie zanieczyszczeń środowiska oraz rekultywacji gruntów. Allianz natomiast stwierdza krótko, iż koszty związane z zanieczyszczeniem gleby i wody nie będą pokryte. Podobnie Ergo Hestia przy wypłacie odszkodowania nie uwzględnia kosztów poniesionych na odkażenie pozostałości po szkodzie, usunięcie zanieczyszczeń gleby, wody i powietrza oraz rekultywację gruntów. Natomiast Warta stwierdza ogólnie, iż zwraca koszty usunięcia skutków zanieczyszczenia lub skażenia. Z uwagi na to, iż wcześniej Warta nie wyłącza szkód w środowisku czy w gruntach, można potraktować, iż omawiane koszty zanieczyszczenia czy skażenia mogą dotyczyć także środowiska, czy gruntów.

W przypadku skażenia czy zanieczyszczenia środowiska warto dokładnie wczytać się czego dotyczy wyłączenie. W niektórych przypadkach chodzi o następstwa szkody - czyli nie są objęte koszty związane z oczyszczeniem środowiska na skutek zaistniałego zdarzenia (np. na skutek pożaru zostało zanieczyszczone środowisko ), a w niektórych wypadkach ochroną nie są objęte szkody, które powstały na skutek zanieczyszczenia środowiska ( np. pożar powstał na skutek zanieczyszczenia środowiska ). Z tym ostatnim przypadkiem mamy do czynienia w OWU Commercial Union, które podają, że nie ponoszą odpowiedzialności jeśli do powstania szkody bezpośrednio lub pośrednio przyczyniło się skażenie lub zanieczyszczenie środowiska odpadami przemysłowymi.

Warto też zwrócić uwagę, iż w różnych OWU czasami mowa jest o kosztach odkażenia ( w sensie oczyszczenia ) środowiska, a czasami chodzi o koszty odkażenia pozostałości po szkodzie. Wyłączenia te ( jak i różne uwarunkowania ) mogą rodzić zupełnie różne skutki dla poszkodowanego. Po pierwsze, może zaistnieć sytuacja, w której na skutek szkody zostało zanieczyszczone środowisko, jednak fakt ten nie przeszkadza w odtworzeniu mienia. Na przykład, po powodzi pozostało wiele nieczystości w wodzie, do których usunięcia ubezpieczający nie jest zobowiązany, zaś nie przeszkadzają one w odtworzeniu mienia. Po drugie, może zdarzyć się, zanieczyszczenie środowiska uniemożliwia odtworzenie mienia, np. na skutek pożaru została na tyle zanieczyszczona gleba, że nie można odbudować budynków zanim nie zostanie oczyszczona gleba ( i pojawia się pytanie, kto ma za to zapłacić ).

Jeszcze gorzej będzie przedstawiać się sytuacja, jeśli działalność ubezpieczającego związana była z glebą lub wodą. Podobnie sprawa przedstawia się w przypadku odkażania pozostałości po szkodzie, gdzie może się okazać, iż ich odkażenie będzie niezbędne do odtworzenia majątku ( nie można będzie usunąć pozostałości po szkodzie bez ich uprzedniego odkażenia).

* * *


Joanna Królikowska-Bocheńczyk, Adler Brokers Group Sp. z o.o.
"GAZETA UBEZPIECZENIOWA"
czerwiec 2002 - wrzesień 2003