Marcin Jaworski
"GAZETA UBEZPIECZENIOWA"
styczeń 2002

PERSPEKTYWICZNY RYNEK

Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

Grupa ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej jest najbardziej rozbudowana pod względem mnogości rodzajów warunków ubezpieczeń. Na rozesłaną przez "Gazetę Ubezpieczeniową" ankietę otrzymaliśmy odpowiedzi z 23 towarzystw, które łącznie prowadzą 53 rodzaje ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej.

Wzrost popularności takich polis potwierdzają dane Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń, pokazujące po każdym okresie rozliczeniowym wzrost przypisu składki w tej grupie ubezpieczeń i stopniowy wzrost ich udziału w portfelu towarzystw. Po porównaniu danych za 1996 i 2000 rok widać, że wartość przypisu składki z ubezpieczeń OC komunikacyjnego i OC ogólnego wzrosła ponad trzykrotnie (odpowiednio z 1,54 mld zł do 4,47 mld zł, oraz z 0,12 mld zł do 0,37 mld zł). W tym samym okresie udział tego rodzaju ubezpieczeń w portfelu towarzystw wzrósł o ponad 30%.

Ubezpieczyciele są zgodni, że wzrost popytu na te ubezpieczenia zależy od dwóch elementów : świadomości ubezpieczeniowej Polaków oraz poprawy sprawności sądów. Inaczej Polak, który złamie nogę na nie odśnieżonym chodniku, nie będzie żądał odszkodowania od tego, kto powinien zadbać o czystość tego chodnika, gdyż nie będzie czekał kilka lat na rozstrzygnięcie sprawy. Na razie jednak nadal najbardziej popularnym ubezpieczeniem jest OC komunikacyjne, które stanowi nadal około 38% portfela towarzystw.

Z ankietowanych przez "Gazetę" towarzystw tylko AIG, CU TUO, Europa i Zurich zadeklarowały, że nie prowadzą tego typu ubezpieczeń. Nieco mniej chętnie towarzystwa oferują ubezpieczenie OC komunikacyjne, obowiązujące za granicą. Swojej Zielonej Karty nie prowadzą, poza wyżej wymienionymi towarzystwami : Samopomoc, TUW oraz TUW Wielkopolska.

Zaskakująco dużo towarzystw wprowadziło do swej oferty ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za produkt. W szesnastu firmach można dostać ogólne warunki takiego ubezpieczenia, obejmującego swoim zasięgiem tylko nasz kraj. Tylko trzy firmy mniej są gotowe objąć ochroną również odpowiedzialność za produkt w eksporcie. W tym wypadku podaż takich ubezpieczeń wywołało wejście w życie zmian w kodeksie cywilnym, wprowadzonych ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę, wyrządzoną przez produkt niebezpieczny.

Najistotniejszą zmianą w nowych przepisach było wprowadzenie odpowiedzialności producenta na zasadzie ryzyka, co znacznie ułatwia dochodzenie roszczeń poszkodowanym klientom. W ubiegłym roku Urząd Ochrony Konsumenta, który pilnuje przestrzegania tej ustawy, rozpatrywał około 100 spraw, z czego tylko trzy zakończyły się uznaniem produktu za niebezpieczny.

Informacje o produkcie, jego producencie i sprzedawcy są umieszczone na stronach internetowych Urzędu. Nie umieszcza się tam wyrobów, które można poprawić, czy wymienić jakąś partię, tak jak to ma miejsce w przypadku samochodów. Po odkryciu jakiejś wady dealerzy ogłaszają, że posiadacze wadliwych pojazdów mogą je bezpłatnie naprawić. W takiej sytuacji dana marka pojazdu nie znajduje się na wspomnianej internetowej liście. Już w tym roku (do 4 stycznia) do Urzędu trafiły cztery sprawy : dotyczące lampek choinkowych, lampki przenośnej udającej zabawkę, oraz dwie, związane z samochodami.

Jak widać, ustawodawcy dbają o to, aby popyt i podaż ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej wzrastały. W ostatnim czasie taki obowiązek nałożono na rzeczników patentowych. Od początku 2002 roku bez takiej polisy nie będą też mogli działać agenci nieruchomości, zarządcy nieruchomości i rzeczoznawcy majątkowi.

Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym przewidywała, że OC będą musieli też mieć multiagenci. Pozostaje więc mieć nadzieję, że za jakiś czas w warunkach ubezpieczenia, przygotowywanych przez ministra finansów, nie znajdziemy zapisu, że jest to ubezpieczenie "od odpowiedzialności cywilnej", ale po prostu "odpowiedzialności cywilnej". Przecież tego typu odpowiedzialność nie znika wraz z zawarciem umowy ubezpieczenia.

W naszym zestawieniu nie uwzględniliśmy wszystkich rodzajów ubezpieczeń, ale jedynie te, które są najczęściej oferowane przez towarzystwa. Poza listą znalazły się więc ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej operatora logistycznego, przechowawcy i operatorów terminali i baz przeładunkowych, oferowane na podstawie indywidualnych negocjacji przez majątkowy Commercial Union. Z kolei w Filarze znajdziemy niszowe ubezpieczenia OC z tytułu zalań czy z tytułu przepięć, skierowane do spółdzielni mieszkaniowych, czy też coraz liczniejszej grupy zarządców nieruchomości. Do ich obowiązków należy utrzymywanie dachu i instalacji wodno-kanalizacyjnej w takim stanie, aby woda nie mogła uszkodzić mienia lokatorów. Podobnie jest w przypadku instalacji elektrycznej, w której brak należytej konserwacji może powodować przepięcia i zniszczenie sprzętu elektronicznego.

Największą liczbę ogólnych warunków ubezpieczeń ma Ergo Hestia. Nasz potentat PZU opracował OWU tylko jednego ubezpieczenia, wykraczającego poza ramy zestawienia : OC sportowców, instruktorów sportowych i organizacji sportowych. Podobnie postąpiła Warta, która ma OWU OC geodety. Takie ubezpieczenie w formie OWU ma również wspomniana Hestia, która poza tym ma też ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej agenta celnego, funkcjonariusza celnego, dziennikarza i tłumacza.

Brokerzy najlepiej wiedzą, że w większych towarzystwach można zawrzeć, na indywidualnych warunkach, praktycznie każdy rodzaj odpowiedzialności cywilnej. W takim wypadku zadanie pośrednika może być nawet ułatwione, gdyż to on sam może opracować warunki umowy ubezpieczenia, które potem zaakceptuje (lub nie) underwriter towarzystwa.

Fakt, że ubezpieczenie jest dostępne na podstawie ogólnych warunków nie oznacza, że przy podpisywaniu umowy nie można zmieniać ich zapisów. Dlatego np. AIG, które obsługuje raczej większe firmy, zaznaczyło w większości przypadków, że istnieje możliwość negocjowania OWU. Z kolei w PZU, przy ubezpieczeniach grup zawodowych, warunki ubezpieczenia są konstruowane z dwóch elementów : ogólnych warunków odpowiedzialności cywilnej (tzw. OC ogólne), oraz dodatkowych postanowień, przekazanych w formie wytycznych oddziałom okręgowym, bądź wynegocjowanych indywidualnie z klientem.

W ten sposób konstruowane są warunki ubezpieczenia : pracodawców, biegłych księgowych, prowadzących parkingi, prowadzących ochronę mienia, architektów, projektantów, inżynierów budowlanych, rzeczoznawców majątkowych, zarządców nieruchomości, pośredników nieruchomości, lekarzy weterynarii, komorników, za szkody w środowisku, oraz spedytora.


Marcin Jaworski
"GAZETA UBEZPIECZENIOWA"
styczeń 2002