Tomasz Mintoft-Czyż
PRAWO ASEKURACYJNE
3/2005

ANKIETA Fair Play - 2005

Ocena jakości współpracy i usług świadczonych przez towarzystwa ubezpieczeń na rzecz brokerów.

Założenia i cele badania

Stowarzyszenie Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych przeprowadziło wiosną 2005 r. sondaż opinii brokerów ubezpieczeniowych, mający na celu dostarczenie kadrze zarządzającej, działających na naszym rynku towarzystw ubezpieczeń informacji o tym, jak ich personel operacyjny i stosowane przezeń praktyki rynkowe, oraz niektóre założenia strategii ubezpieczycieli, są postrzegane przez tę grupę pośredników.

Sondaż, przeprowadzony przy zastosowaniu rzetelnych metod badawczych, pozwolił także na wyłonienie zwycięzców w dorocznym konkursie „fair play” – ubezpieczycieli, którzy – zdaniem brokerów – świadczą najwyższej jakości usługi rynkowe, a zarazem najściślej stosują się do Zasad Dobrej Praktyki Rynkowej, oraz współpracy brokerów ubezpieczeniowych i zakładów ubezpieczeń, przyjętych wspólnie przez towarzystwa i brokerów podczas III Kongresu Brokerów w Mikołajkach, w maju 2000 roku.

Tegoroczna edycja nagrody została oparta na odmiennych, niż dotychczasowe, założeniach. Zamiast pytania: „Które towarzystwo ubezpieczeniowe stosuje się w najwyższym stopniu do zasad „fair play”, przyjętych na III Kongresie Brokerów” – postawiono brokerom wiele szczegółowych pytań, dotyczących poziomu usług, świadczonych na ich rzecz przez towarzystwa. Respondentami byli wyłącznie aktywni zawodowo brokerzy, mający kontakt zarówno z zakładami ubezpieczeń, jak i z klientami.

Badanie dotyczyło takich zagadnień jak: szybkość wystawienia polisy, czas odpowiedzi na zapytania ofertowe, postawa personelu towarzystwa, poziom wsparcia udzielanego brokerom, obsługa szkód, czytelność ogólnych warunków ubezpieczeń (OWU), kompetencje personelu towarzystwa etc. W sumie 24 pytania (dotyczące zakładów majątkowych) i 26 pytań (dotyczących zakła­dów życiowych), charakteryzujących rynkowe zachowania personelu towarzystwa i jakość współpracy, oraz usług świadczonych na rzecz brokerów, a ponadto kilka dodatkowych pytań, odnoszących się do zagadnień bardziej ogólnych: dynamiki zmian w działaniu zakładu ubezpieczeń, innowacyjności, czy postawy wobec brokerów.

Mimo że Zasady Dobrej Praktyki nie zostały wymienione w tekście pytań ankiety, jest oczywiste, iż pozostały one podstawowym standardem oceny zachowań i postaw personelu towarzystw względem brokerów. Wiele pytań ankiety, nie powtarzając wprost sytuacji wymienionych w Zasadach, odnosi się do związanej z tymi sytuacjami praktyki, stosowanej przez ubezpieczycieli w co­dziennych działaniach rynkowych.

Zamierzonym i podstawowym efektem badania było dostarczenie zarządom towarzystw praktycznej wiedzy o codziennej pracy ich personelu, w opinii brokerów.

Jednocześnie przedstawione w raporcie tabele i wykresy porównawcze zawierają informacje o czynnikach mających wpływ na preferencje, stosowane w pracy brokerów. Ankieta stwarza opartą na jednolitych standardach płaszczyznę, pozwalającą na porównanie własnej oferty towarzystwa z jakością usług, świadczonych przez konkurentów (benchmarking).

Dla uniknięcia możliwych, negatywnych efektów rynkowych organizatorzy zapewnili pełną poufność wyników badań, opracowywanych i przekazywanych indywidualnie poszczególnym zakładom. Z tego samego względu nie powstało i nie jest planowane w przyszłości opracowanie zbiorcze wyników sondażu.

Nazwy towarzystw, wyróżnionych nagrodą „fair play” za jakość świadczonych usług (jedno majątkowe i jedno życiowe), zostały ogłoszone podczas uroczystego zakończenia VIII Kongresu Brokerów w Mikołajkach.

Metodologia badania

Respondenci, przed rozpoczęciem pracy nad odpowiedziami na pytania ankiety, zaznaczyli na liście towarzystw te, z którymi współpracowali w okresie minionych 12 miesięcy (współpraca, na użytek ankiety, oznaczała kontakty, zarówno pozytywne – zakończone podpisaniem umowy, jak i negatywne, także takie, które w ocenie brokera wskazują na brak chęci, po stronie towarzystwa, do korzystania z usług brokera).

Pytania ankiety uszeregowano w trzech grupach

Grupa 1

Jakość usług świadczonych na rzecz brokerów i klientów (ocena „techniczna”):

szybkość udzielania odpowiedzi na pytanie ofertowe;
kompletność odpowiedzi (w porównaniu z treścią zapytania ofertowego);
postawa personelu towarzystwa ubezpieczeniowego podczas rozmów z brokerem;
poziom kompetencji technicznych osób, kontaktujących się z brokerem;
trafność kwotacji (relatywna wysokość) proponowanej składki w zestawieniu z zakresem ochrony ubezpieczeniowej, przewidzianym w ofercie i w porównaniu z ofertami innych towarzystw;
szybkość wystawienia polisy/dokumentu ubezpieczenia;
terminowość dokonywania wznowień;
tempo procesu obsługi świadczeniowej;
szybkość wypłaty świadczenia;
elastyczność towarzystwa ubezpieczeniowego w stosowaniu procedur administracyjnych – sprawność techniczna towarzystwa w obsłudze programów grupowych;
poziom wsparcia brokera przez towarzystwo od strony informatycznej (programy, prezentacje);
poziom wsparcia brokera przez towarzystwo: praktyka działań w sferze modyfikacji wysokości składki;
poziom wsparcia brokera przez towarzystwo: praktyka działań w sferze modyfikacji standardowych warunków;
jakość i terminowość raportów prowizyjnych;
szybkość wypłaty prowizji.

Grupa 2

Jakość kontaktów z poszczególnymi towarzystwami (ocena ­for­mal­na):

liczba wizyt/kontaktów brokera w towarzystwie, związanych z zawarciem jednego kontraktu;
zachowanie „telefoniczne”: dostępność, styl rozmowy, uprzejmość;
reakcja na sytuację, gdy broker został wyznaczony przez aktualnego klienta towarzystwa;
poziom wsparcia marketingowego dla brokera ze strony towarzystwa;
jakość (przejrzystość, czytelność, logika konstrukcji) informacji podstawowej w odniesieniu do taryf;
jakość (przejrzystość, czytelność, logika konstrukcji) informacji podstawowej w odniesieniu do OWU;
liczba oferowanych szkoleń z zakresu nowych produktów ubezpieczeniowych;
jakość szkoleń;
poziom technicznego wsparcia udzielanego brokerowi przez towarzystwo (np. pomoc merytoryczna w trakcie negocjowania kontraktu, broszury o produktach);
elastyczność w dopuszczaniu odstępstw od standardowych warunków; możliwość negocjowania indywidualnych postanowień umownych;
zaangażowanie towarzystwa w traktowanie brokera jako klienta.

Grupa 3

Ocena zmian na rynku ubezpieczycieli w 2004 r.:

które z towarzystw najbardziej poprawiło w 2004 r. jakość swoich usług (świadczonych na rzecz brokerów i klientów);
które z towarzystw było w najbardziej innowacyjne w 2004 r. (ocena marketingu, nowych produktów, rozwoju dotychczas oferowanych produktów);
które z towarzystw w 2004 r. najbardziej wspierało brokerów w ich działalności.

Dodatkowo brokerzy określili, które z zagadnień ujętych w pytaniach ankiety są – ich zdaniem – najważniejsze przy wykonywaniu działań rynkowych i przy obsłudze klientów.

Respondenci

Zaproszenie do wzięcia udziału w ankiecie wysłano do 800 osób. W badaniu udział wzięło 25% zaproszonych (198). 125 brokerów wypowiedziało się wy­łącznie na temat towarzystw ubezpieczeń z działu II. Dodatkowo, 57 brokerów wypełniło ankietę zarówno dla towarzystw ubezpieczeń ogólnych (dział II), jak i dla tych, które zajmują się ubezpieczeniami na życie (dział I). 12 brokerów wypełniło jedynie ankietę dotyczącą towarzystw ubezpieczeń na życie (dział I).

Reasumując: 182 oceny dotyczyły towarzystw oferujących ubezpieczenia majątkowe, a 69 brokerów oceniło towarzystwa ubezpieczeń na życie.

Cztery odpowiedzi nie zostały uwzględnione w badaniu ponieważ były niekompletne.

Tabela 1

Wielkość firm brokerskich zatrudniających respondentów ankiety

Liczba zatrudnionych w firmie

Liczba respondentów

1

30

2–5

35

6–10

6

10–20

8

21–30

13

30–50

5

50–100

35

powyżej 100

3

brak odpowiedzi

62


Formuła przyjęta przy podjęciu oceny (próg liczby ocen)

Do oceny wyników badania zakwalifikowano jedynie te towarzystwa, na temat których wypowiedziało się co najmniej 10% respondentów w każdej z grup (nie mniej niż 18 odpowiedzi dla ubezpieczeń ogólnych i nie mniej niż 6 odpowiedzi w odniesieniu do towarzystw oferujących ubezpieczenia na życie). Wyniki badania, odnoszące się do towarzystw nie sięgających 10% progu, nie zostały opracowane.

W wyniku zastosowania tego progu opracowanie odnosi się do 21 towarzystw ubezpieczeń ogólnych i do 15 towarzystw ubezpieczeń na życie.

Przyjęta metodologia badania dała równe szanse wszystkim zakwalifikowanym towarzystwom przy obliczaniu wyników, niezależnie od ich wielkości czy liczby jednostek terenowych.

Punktacja zastosowana w ocenie towarzystw ubezpieczeniowych

Tabela 2

Ocena w ankiecie

Punkty

brak odpowiedzi

 0

0 – nie mam zdania

 0

1 – działania niedopuszczalne

–2

2 – nieakceptowalna jakość

–1

3 – dostateczna jakość

 1

4 – dobra jakość

 2

5 – bardzo dobra jakość

 3

6 – doskonała (modelowa) jakość

 4


Jakość kontaktów z towarzystwami ubezpieczeń

W dalszej części badania podjęto próbę określenia, jaką wagę przywiązują brokerzy do poszczególnych aspektów pracy i zachowań pracowników ubezpieczycieli, oraz do wybranych standardów działania towarzystw, wynikających z przyjętej przez nie strategii działania. Brokerzy określali, czy dana kategoria zachowań lub działań po stronie ubezpieczycieli jest: a) nieistotna, b) istotna lub c) bardzo istotna.

Z odpowiedzi udzielonych przez respondentów wyłania się lista cech i działań po stronie towarzystw uznawanych przez brokerów za najistotniejsze w ich pracy, mających więc największy wpływ na ich preferencje przy wyborze partnerów i gwarantów bezpieczeństwa klientów.

Jakość kontaktów z towarzystwami ubezpieczeń – dział I (ubezpieczenia na życie)

Waga poszczególnych aspektów pracy towarzystw (jakość kontaktów) w skali od 1–26 przedstawia się następująco:

Tabela 3

1

Szybkość wypłaty świadczenia

2

Tempo procesu obsługi świadczeniowej

3

Kompletność odpowiedzi (w porównaniu z treścią zapytania ofertowego)

4

Elastyczność w dopuszczaniu odstępstw od standardowych warunków; możliwość negocjowania indywidualnych postanowień umownych

5

Poziom kompetencji technicznych osób kontaktujących się z brokerem

6

Szybkość udzielania odpowiedzi na zapytanie ofertowe

7

Jakość (przejrzystość, czytelność, logika konstrukcji) informacji podstawowej w odniesieniu do OWU

8

Poziom wsparcia brokera przez towarzystwo: praktyka działań w sferze modyfikacji standardowych warunków

9

Postawa personelu towarzystwa podczas rozmów z brokerem

10

Elastyczność towarzystwa w stosowaniu procedur administracyjnych – sprawność ­tech­niczna towarzystwa w obsłudze programów grupowych

11

Trafność kwotacji (relatywna wysokość) proponowanej składki w zestawieniu z zakresem ochrony ubezpieczeniowej przewidzianym w ofercie i w porównaniu z ofertami innych towarzystw

12

Poziom wsparcia brokera przez towarzystwo: praktyka działań w sferze modyfikacji wysokości składki

13

Zaangażowanie towarzystwa w traktowanie brokera jako klienta

14

Jakość (przejrzystość, czytelność, logika konstrukcji) informacji podstawowej w odniesieniu do taryf

15

Zachowanie „telefoniczne”, dostępność, styl rozmowy, uprzejmość

16

Jakość szkoleń

17

Poziom technicznego wsparcia udzielanego brokerowi przez towarzystwo (np. pomoc merytoryczna w trakcie negocjowania kontraktu, broszury o produktach)

18

Poziom wsparcia marketingowego dla brokera ze strony towarzystwa

19

Szybkość wystawienia polisy/dokumentu ubezpieczenia

20

Liczba oferowanych szkoleń z zakresu nowych produktów ubezpieczeniowych

21

Poziom wsparcia brokera przez towarzystwo od strony informatycznej (programy, prezentacje)

22

Szybkość wypłaty prowizji

23

Jakość i terminowość raportów prowizyjnych

24

Terminowość dokonywania wznowień

25

Reakcja na sytuację, gdy broker został wyznaczony przez aktualnego klienta towarzystwa

26

Liczba wizyt (kontaktów) brokera w towarzystwie związanych z zawarciem jednego kontraktu


Jakość kontaktów z towarzystwami ubezpieczeń – dział II (ubezpieczenia ogólne)

Kolejność istotnych w ocenie brokerów zachowań ubezpieczycieli w skali od 1–24 przedstawia się nieco odmiennie (choć różnice między tabelami są nieznaczne):

Tabela 4

1

Likwidacja szkód: poziom merytoryczny personelu, elastyczność interpretacji warunków umowy

2

Szybkość dokonywania czynności likwidacyjnych i wypłaty odszkodowania

3

Kompletność odpowiedzi (w porównaniu z treścią zapytania ofertowego)

4

Poziom wsparcia brokera przez towarzystwo – praktyka działań w sferze modyfikacji standardowych warunków (elastyczność w dopuszczaniu odstępstw od standardowych warunków, możliwość negocjowania indywidualnych postanowień umownych)

5

Szybkość udzielania odpowiedzi na zapytanie ofertowe

6

Poziom kompetencji technicznych osób kontaktujących się z brokerem

7

Jakość (przejrzystość, czytelność, logika konstrukcji) informacji podstawowej w odniesieniu do OWU

8

Elastyczność towarzystwa w stosowaniu procedur administracyjnych, sprawność ­tech­niczna towarzystwa, dokładność dokumentacji polisowej i szybkość wprowadzania zmian i korekt

9

Zaangażowanie towarzystwa w traktowanie brokera jako klienta

10

Trafność kwotacji (relatywna wysokość) proponowanej składki w zestawieniu z zakresem ochrony ubezpieczeniowej przewidzianym w ofercie i w porównaniu z ofertami innych towarzystw

11

Postawa personelu towarzystwa podczas rozmów z brokerem

12

Poziom wsparcia brokera przez towarzystwo – praktyka działań w sferze modyfikacji wysokości składki

13

Jakość szkoleń

14

Zachowanie „telefoniczne”, dostępność, styl rozmowy, uprzejmość

15

Szybkość wystawienia polisy/dokumentu ubezpieczenia

16

Poziom technicznego wsparcia udzielanego brokerowi przez towarzystwo (np. pomoc merytoryczna w trakcie negocjowania kontraktu, broszury o produktach, kontakty z likwidatorem szkód)

17

Liczba oferowanych szkoleń z zakresu nowych produktów ubezpieczeniowych

18

Terminowość dokonywania wznowień

19

Szybkość wypłaty prowizji

20

Reakcja na sytuację, gdy broker został wyznaczony przez aktualnego klienta towarzystwa

21

Jakość (przejrzystość, czytelność, logika konstrukcji) informacji podstawowej w odniesieniu do taryf

22

Liczba wizyt (kontaktów) brokera w towarzystwie związanych z zawarciem jednego kontraktu

23

Poziom wsparcia brokera przez towarzystwo od strony informatycznej (programy, prezentacje)

24

Poziom wsparcia marketingowego dla brokera ze strony towarzystwa



Wyniki badań sondażowych

Wyniki badań sondażowych zostały ujęte w 24 tabelach dla zakładów mająt­kowych i 26 tabelach dla zakładów życiowych.

W każdej tabeli przedstawiono graficznie pozycję zajmowaną przez badane towarzystwo ubezpieczeń w relacji do innych towarzystw, które przekroczyły minimalny próg liczby ocen w danej grupie.

W odrębnej tabeli, zaprezentowanej przed szczegółowymi wynikami badania, opracowanie zawiera ogólną ocenę obliczoną jako średnia wartość wynikowa, uwzględniająca wszystkie aspekty przeprowadzonego badania.

Nazwy towarzystw, które otrzymały najwyższe średnie oceny w każdej z grup, ogło­szono podczas ceremonii zamknięcia VIII Kongresu Brokerów w Mikołaj­kach.

W kategorii ubezpieczeń na życie nagroda „fair play” została przyznana Ger­ling Polska TU Życie SA (już po raz trzeci). W grupie towarzystw ubezpieczeń majątkowych (ogólnych) najwyższą ocenę – po raz pierwszy – otrzymało towarzystwo Commercial Union Polska TU ogólnych SA. Warto ­pod­kreślić, że ocenione najwyżej firmy – każda w swojej kategorii – konsekwentnie i od lat budują strategię rozwoju na podstawie współpracy z brokerami.

Ponieważ celem badania nie jest tworzenie rankingu, a zarówno uczestnikom sondażu – brokerom – jak i ocenianym towarzystwom zagwarantowano poufność wyników ankiety, to nie przedstawiono kolejności ocen uzyskanych przez innych ubezpieczycieli.

Każde towarzystwo, które uczestniczyło w VIII Kongresie Brokerów (i przekroczyło 10% próg minimalnej liczby ocen), otrzymało raport prezentujący oceny brokerów w relacji do ocen uzyskanych przez pozostałe, objęte badaniem towarzystwa.

Preferencje wskazane przez brokerów przy wyborze towarzystwa

Niezależnie od wyników ankiety, w części dotyczącej oceny wagi poszczególnych zachowań i działań ubezpieczycieli (vide wcześniejsze uwagi opisujące metodologię badania), w ostatniej części ankiety poproszono respondentów o podanie trzech najważniejszych aspektów działania pracowników towarzystw ubezpieczeń (lub elementów strategii rynkowej ubezpieczycieli), mających wpływ na treść rekomendacji, udzielanych klientom przy prezentacji ofert, pozyskanych przez brokerów z rynku ubezpieczeń.

Otrzymano 343 komentarze, które mieszczą się w poniższych 10 kategoriach:
1. Elastyczność w negocjowaniu warunków i cen; gotowość do stosowania niestandardowych warunków ubezpieczenia (62 wskazania = 18,07%),
2. Poszanowanie dla zasad „fair play”, zaufanie, partnerski stosunek do brokerów, chęć współpracy, zaangażowanie (48 wskazań = 13,99%),
3. Profesjonalizm, wiedza, motywacja (44 wskazania = 12,83%),
4. Dobre relacje z ubezpieczycielem, komunikacja, dostępność, uprzejmość i postawa personelu (38 wskazań = 11,08%),
5. Sprawność działania, szybkość reakcji, kompletność ofert, terminowość, decyzyjność personelu (38 wskazań = 11,08%),
6. Posługiwanie się technikami informatycznymi: e-mail, internet, OWU w wersji elektronicznej (32 wskazania = 9,33%),
7. Wsparcie techniczne i merytoryczne udzielane brokerom, szkolenia, spotkania z decydentami (28 wskazań = 8,16%),
8. Sprawna i rzetelna likwidacja szkód (23 wskazania = 6,71%),
9. Sprawna administracja, rozbudowana sieć, dobra struktura organizacyjna, klarowna strategia działania i rozwoju (17 wskazań = 4,96%),
10. Dobre i czytelne produkty i taryfy, dobra informacja o produktach (7 wskazań = 2,04%).
(6 respondentów (1,75%) odpowiedziało: „nie mam zdania”).

Wyniki tej części badania różnią się częściowo od wcześniej omawianych odpowiedzi na pytanie o wagę, przywiązywaną przez brokerów do poszczególnych zachowań i działań, opisanych w szczegółowej (zasadniczej) części ankiety. Dla przykładu, temat likwidacji szkód i szybkości wypłaty świadczeń, wskazany wcześniej przez największą liczbę respondentów jako najważniejszy, w ostatniej części ankiety, dotyczącej zachowań mających wpływ na preferencje brokerów przy wyborze ubezpieczycieli, plasuje się dopiero w pobliżu końca listy (8 pozycja w wyżej powołanych 10 kategoriach).

W sytuacji gdy respondentom pozostawiono wolny wybór preferowanych postaw i zachowań, czołową pozycję zajęły elementy gry rynkowej: elastyczność w negocjowaniu warunków i cen, oraz gotowość do stosowania niestandardowych warunków ubezpieczenia. W części „obligatoryjnej” ankiety, gdzie postawy i zachowania ubezpieczycieli były zdefiniowane, elastyczność w przedmiocie stawek i składek lokuje się w środku tabeli (niemniej, w odniesieniu do elastyczności w negocjowaniu ceny ubezpieczenia, brokerzy przypisują tej sprawie jednakowe, wysokie miejsca).

Podobnie wypada ocena zachowań, które można zaliczyć do katalogu tematów normowanych w Zasadach Dobrej Praktyki, przyjętych podczas III Kongresu Brokerów. Z ocen wskazanych we wcześniejszej części ankiety można wnioskować, że reakcja towarzystwa na sytuację, w której broker został wyznaczony przez aktualnego klienta towarzystwa, ma stosunkowo mniejszą wagę (poz. 20 dla działu II i dopiero 25 dla działu I). W końcowej części ankiety poszanowanie dla zasad „fair play”, do których należy odnieść taką sytuację, znalazło się jednak na drugim miejscu.

Inne zasady z dekalogu Zasad Dobrej Praktyki można jednak odnaleźć na wyższych pozycjach. Brak więc podstaw do krytyki szczerości wypowiedzi respondentów. Wyjaśnienia należy raczej szukać w niejednolitej interpretacji ­sfor­mułowań, przyjętych w pytaniach ankiety. Może to wynikać z braku precyzji niektórych sformułowań, użytych w ankiecie.

Uwagi końcowe

Najistotniejszym celem badania było dostarczenie zarządom towarzystw wiedzy o jakości usług, mających wpływ na okoliczności uznane przez brokerów za istotne w działaniach rynkowych. Oceny dokonują osoby wykonujące na co dzień czynności marketingowe, negocjujące warunki i stawki ubezpieczeń, występujące w imieniu klientów w sprawach o odszkodowania i mające wpływ na decyzje klientów. Wyniki sondażu mogą więc i powinny się stać w ręku towarzystw narzędziem pomocnym w dokonywaniu korekt własnych założeń i w osiąganiu większej skuteczności w realizacji własnych celów handlowych, przy pomocy brokerów.

Sondaż nie służy do budowy rankingu, bowiem – w założeniu organizatorów – nie powinien być wykorzystywany w niewłaściwy sposób w walce z konkurentami na rynku. Przeciwnie, Stowarzyszenie Brokerów widzi i zakłada możliwość pozytywnego odbioru informacji, płynących z dostarczanych towarzystwom materiałów, co w efekcie przyniesie poprawę współpracy ubezpieczycieli z brokerami, podniesienie standardów działań rynkowych i dalszą poprawę usług świadczonych na rzecz klientów, zarówno przez towarzystwa, jak i przez bro­kerów.

Sondaże w przedstawionym powyżej kształcie będą przeprowadzane ­co­rocz­nie, a ich wyniki będą dostępne po zakończeniu każdego dorocznego kongresu brokerów. Stowarzyszenie widzi potrzebę doskonalenia tego narzędzia oceny i zamierza wprowadzać zmiany w miarę, jak definiowane będą kolejne zagadnienia, pozwalające na bardziej wnikliwą ocenę działań ubezpieczycieli w ich relacjach z brokerami.

* * *