|
|
|
dr Stanisław Rogowski ORZECZNICTWO SĄDOWE A UBEZPIECZENIARecenzja książki prof. dr hab. Jana Kufla "Ubezpieczenia gospodarcze w orzecznictwie sądowym"Orzecznictwo sądowe, mimo iż nie zalicza się w polskim systemie prawnym do źródeł prawa, ma ogromne i trudne do przecenienia znaczenie praktyczne, przede wszystkim
w zakresie interpretacji przepisów, co do treści i znaczenia których istnieją mniejsze lub większe wątpliwości i różnice poglądów. Rola orzecznictwa rośnie również w sytuacji braku pełnej stabilizacji prawa, kształtowania się nowych reguł, a także niewielkiej stosunkowo świadomości prawnej społeczeństwa. Z sytuacją taką mamy do czynienia począwszy od początków transformacji systemowej na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego stulecia - także w ubezpieczeniach gospodarczych. Wystarczy przypomnieć, że uchwalona w 1990 roku, obowiązująca do chwili obecnej ustawa o działalności ubezpieczeniowej, została znowelizowana już 21 razy, trudno też mówić o pełnej stabilizacji innych elementów rynku ubezpieczeniowego. W takich sytuacjach rola orzecznictwa wydatnie wzrasta, przy czym korzystanie z niego, nawet dla osób obeznanych z problematyką prawną, jest utrudnione m. inn. ze względu na znaczne na ogół rozmiary i "rozrzucenie" w czasie. Dlatego też każda próba zebrania, usystematyzowania i przedstawienia szerszego spectrum orzecznictwa sądowego z określonego zakresu problematyki powinna spotkać się z pozytywnym przyjęciem. Ocena wzrasta w sytuacjach, w których efektem takiego działania jest pozycja, spełniająca wszelkie wymogi zarówno merytoryczne jak i formalne, stawiane tego typu publikacjom. Ma to właśnie miejsce w przypadku omawianego zbioru, autorstwa jednego z najwybitniejszych znawców prawa gospodarczego i prawa ubezpieczeniowego, jakim jest profesor Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, prof. dr hab. Jan Kufel. Prezentowany w książce zbiór 112 orzeczeń sądowych, w większości Sądu Najwyższego, ale także sądów apelacyjnych lat 1991 - 2001, dobrze obrazuje stan orzecznictwa w zakresie prawa ubezpieczeń gospodarczych, pod rządami wspomnianej już ustawy z 28 lipca 1990 roku, która stanowiła przełom w polskich ubezpieczeniach, włączając je na powrót - po okresie funkcjonowania systemu monopolistyczno - nakazowego - do systemu gospodarki rynkowej. Autor, prezentując orzecznictwo, nie komentuje go, czyniąc jedynie pewne uwagi ogólne o jego roli i znaczeniu dla praktyki ubezpieczeniowej (rozdz, 1) Odnosząc się z pełnym zrozumieniem do tak zakreślonego przezeń celu, wyrazić musimy przy tej okazji nadzieję, że w ślad za tą publikacją, która powinna zresztą znaleźć swą kontynuację w prezentacji nowych orzeczeń wydawanych w kolejnych latach, otrzymamy również w przyszłości książkę, zawierającą krytyczną analizę tego orzecznictwa. Nie umniejsza to w żaden sposób roli i pożytków płynących z otrzymanej już pozycji. Powinna ona stanowić lekturę obowiązkową wszystkich, zajmujących się zawodowo ubezpieczeniami, a także osób działających na innych płaszczyznach życia gospodarczego, wchodzących - z racji wykonywanych zadań - w relacje z działalnością ubezpieczeniową. Tym drugim zwłaszcza lekturę ułatwi logiczny układ książki i przejrzysty podział prezentowanego materiału. W kolejnych czternastu rozdziałach przedstawione zostały orzeczenia, dotyczące poszczególnych zakresów tematycznych, począwszy od najbardziej ogólnego i podstawowego (I. Działalność ubezpieczeniowa), a zakończywszy na rozdziale, w którym zebrano pojedyncze orzeczenia dotyczące różnych zagadnień, nie ujętych poprzednio (XIV. Varia). Ułatwia to lekturę, a zwłaszcza szybkie dotarcie do interesującej nas w danym momencie tematyki. Kolejnym ułatwieniem są rzetelnie sporządzone skorowidze : rzeczowy i artykułowy, a także chronologiczny spis wyroków i uchwał. Pozycję tę można i należy rekomendować zarówno osobom już zajmującym się zawodowo ubezpieczeniami, jak i tym, które mają zamiar wkroczyć w tę niełatwą sferę, mam tu na myśli nie tylko studentów uczelni ekonomicznych czy też wydziałów prawa, ale także kandydatów na brokerów czy też agentów. Ze swej strony książkę tę polecam zwłaszcza organizacjom konsumenckim, rzecznikom ochrony konsumentów, a także samym konsumentom. Publikacje tego typu, aczkolwiek niełatwe, stanowią bowiem istotny czynnik wzrostu wiedzy i świadomości ubezpieczeniowej, bez których trudno wyobrazić sobie właściwe funkcjonowanie rynku, a zwłaszcza ochronę praw i interesów konsumentów, uczestniczących w nim. dr Stanisław Rogowski 67 zł) |