| |
Joanna Królikowska-Bocheńczyk, Adler Brokers Group Sp. z o.o.
"GAZETA UBEZPIECZENIOWA"
czerwiec 2002 - wrzesień 2003
OWU BEZ INTERPRETACJI
UBEZPIECZENIE OD OGNIA I INNYCH ZDARZEŃ LOSOWYCH
23. OBOWIĄZKI UBEZPIECZAJĄCEGO W PRZYPADKU SZKODY
Poszczególne towarzystwa wprowadzają do swoich warunków ubezpieczeń szereg wytycznych dotyczących postępowania w razie wystąpienia szkody. Nakładają też wiele obowiązków na ubezpieczającego, które musi wypełniać. Część z nich - zwłaszcza w zakresie wiążących terminów w trakcie likwidacji szkody - omówiłam w poprzednich artykułach. Dzisiaj chciałabym kontynuować rozpoczęty temat. Warto jeszcze raz podkreślić, iż większość ubezpieczycieli w swoich OWU zamieszcza groźnie brzmiący zapis, iż niedopełnienie omawianych obowiązków może skutkować zmniejszeniem lub odmową wypłaty odszkodowania...
Kogo należy powiadomić o zaistniałej szkodzie?
Oprócz konieczności powiadomienia ubezpieczyciela o zaistniałej szkodzie w określonym terminie ( co stanowiło przedmiot wcześniejszego artykułu ) w większości OWU znajdziemy zapis, iż ubezpieczający zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić także policję, jeżeli zachodzi podejrzenie, że szkoda powstała wskutek przestępstwa. Przy czym, jako ciekawostkę można przytoczyć sformułowania używane przez poszczególne towarzystwa określające jakie organa śledcze należy powiadomić: np. w OWU Allianz i PZU mowa jest o: "organach dochodzeniowych", w Ergo Hestii "miejscowej jednostce policji", w Generali, AIG i Commercial Union o policji, w Gerlingu o policji i prokuraturze ( ? ).
PZU dodatkowo nakłada na ubezpieczającego obowiązek powiadomienia organów dochodzeniowych "o każdym wypadku pożaru o większych rozmiarach". Wszelkie mało precyzyjne terminy mogą powodować trudności z ich interpretacją. Jakiej wielkości pożar należy uznać za "pożar o większych rozmiarach"? Pożar, który zniszczył 10% majątku małej firemki jest nieporównywalny do pożaru, który strawił 10% dużej korporacji. Czy skalę pożaru należy oceniać przez pryzmat wielkości względnych zniszczonego majątku, czy bezwzględnych?
Obowiązek dostarczenia dokumentacji
Większość OWU nakłada na ubezpieczającego obowiązek udzielenia informacji, jak i dostarczenia dokumentacji w celu ustalenia wysokości roszczenia ( o terminach na spełnienie tego wymogu pisałam w poprzednim artykule ). W Gerlingu ( o czym też wspominałam wcześniej ) już na etapie zgłoszenia szkody ubezpieczający ma obowiązek przedstawienia wszystkich niezbędnych dokumentów dotyczących okoliczności i rozmiaru szkody. Następnie w ciągu 14 dni ubezpieczający ma obowiązek "udzielić wyjaśnień, dostarczyć dostępne mu dowody potrzebne do ustalenia okoliczności i rozmiaru szkody oraz umożliwić przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego". W pozostałych OWU przy samym zgłaszaniu szkody nie wymaga się przedstawienia dokumentacji, dostarczenie jej przesuwa się do dalszych etapów likwidacji szkody ( przynajmniej tak wynika z brzmienia OWU... w praktyce może to wyglądać inaczej... ).
Jak wygląda proces dostarczania dokumentacji w pozostałych warunkach? Na przykład, w OWU Allianz ubezpieczający zobowiązany jest do: "umożliwienia Allianz (...) przeprowadzenia postępowania mającego na celu ocenę roszczenia ubezpieczeniowego oraz ustalenie wysokości odszkodowania, jak również do przedłożenia potrzebnych do tego celu dokumentów i informacji". Część towarzystw poprzez użycie specyficznych sformułowań udziela sobie wyjątkowo szerokich uprawnień w trakcie czynności likwidacyjnych.
Na przykład, w Generali mowa jest o "umożliwieniu dokonania wszelkich badań", w Commercial Union o: "udostępnieniu wszelkich dokumentów, które mogą się okazać niezbędne do ustalenia okoliczności powstania szkody" ( oczywiście to towarzystwo decyduje, czy okazują się niezbędne ), w Warcie poszkodowany ma obowiązek przedstawić dowody, w tym księgowe, których odpowiednio do stanu rzeczy zażąda Warta ( czyli to Warta będzie określać "stan rzeczy" i w związku z tym żądać wybranych przez siebie dokumentów ). Zawsze w takich przypadkach pojawia się pytanie, a co jeśli ubezpieczający nie dostarczy tych "wszelkich dokumentów", nie zgodzi się na "wszelkie badania", gdyż: a ) nie będzie dysponował taką dokumentacją, b) uzna, iż żądania są zbyt daleko idące - np. mogą doprowadzić do ujawnienia tajemnic handlowych ? Czy odpowiedź jest oczywista: tzn. nie otrzyma odszkodowania?
Pozostałe obowiązki
W niektórych OWU znajdziemy też i "niestandardowe" ( w sensie: nie stosowane przez innych ubezpieczycieli ) zapisy nakładające na ubezpieczającego dodatkowe obowiązki, czy też przyznające towarzystwom szczególne uprawnienia. Na przykład, Allianz zastrzega sobie, iż może zażądać wykazu całości mienia znajdującego się w miejscu ubezpieczenia w dniu wystąpienia szkody. Dalej czytamy, iż "jeśli w związku ze zdarzeniem ubezpieczeniowym doszło do utraty ubezpieczonych papierów wartościowych, książeczek czekowych lub innych dokumentów związanych z rozporządzaniem pieniędzmi, wówczas ubezpieczający zobowiązany jest do bezzwłocznego wszczęcia postępowania w sprawie ich umorzenia".
W Gerlingu nie wolno ubezpieczającemu "wykonywać remanentu ani spisu z natury bez przedstawiciela Gerling Polska lub upoważnionego przez Gerling Polska likwidatora lub bez uzyskania pisemnej zgody (fax) Gerling Polska na wykonanie w/w czynności." W porównaniu do innych towarzystw jest to dosyć nietypowy wymóg. Najczęściej wystarczy, żeby przedstawiciel ubezpieczyciela dokonał oględzin po zgłoszeniu szkody, zaś oszacowanie wysokości strat( dokonania remanentu ) pozostawia się w gestii poszkodowanego bez konieczności obecności przedstawiciela towarzystwa w tym celu.
Natomiast w AIG: "należy bezzwłocznie przesłać Ubezpieczycielowi wszystkie pisma, roszczenia, nakazy, inne dokumenty. Nie należy przyjmować żadnych zobowiązań ani obiecywać jakichkolwiek wypłat bez pisemnej zgody Ubezpieczyciela". Przy bardzo dosłownej interpretacji tego zapisu, można wywnioskować, iż po wydarzeniu się szkody, poszkodowany właściwie powinien zaprzestać działalności ( gdyż nie może przyjmować zobowiązań ) , ewentualnie kontynuować ją w oparciu zgodę/brak zgody ubezpieczyciela.
Obowiązki w anglosaskich OWU
Specyficzne zapisy znajdziemy w OWU Commercial Union i AIG ( anglosaskie korzenie ), które zastrzegają sobie: "ubezpieczyciel ( AIG ) będzie miał prawo wejść do każdego budynku, w którym nastąpiła utrata, zniszczenie albo uszkodzenie ubezpieczonego mienia", zaś przedstawiciele Commercial Union będą upoważnieni "do wejścia na teren oraz inspekcji obiektów, w których wydarzyła się szkoda i nastąpiła utrata, zniszczenie lub uszkodzenie ubezpieczonego mienia" ( wiele historii słyszy się na temat skutków "wtargnięcia" na czyjąś posesję w Stanach Zjednoczonych bez zgody właściciela... stąd może tak wyraźne zastrzeżenie prawa do wejścia na cudzą posesję... ).
Dalej w OWU AIG czytamy, iż: ubezpieczyciel będzie miał prawo "objąć dane mienie w posiadanie i zachować je w swoim posiadaniu" oraz: "zająć się w dowolny, rozsądnie uzasadniony sposób, ratowaniem, przy czym ubezpieczający nie może w żadnych okolicznościach pozostawić jakiegokolwiek mienia Ubezpieczycielowi". Zaś Commercial Union zastrzega sobie prawo do "zabezpieczenia lub zatrzymania uszkodzonego mienia".
Przedstawiciele ubezpieczyciela będą również upoważnieni do: "rozporządzania, w uzasadnionych przypadkach, odzyskami z mienia dotkniętego szkodą, które z uwagi na rodzaj lub rozmiar uszkodzeń nadają się do dalszego użytku lub sprzedaży, z zastrzeżeniem, że w żadnym wypadku ubezpieczający nie może, według jego woli, pozostawić uszkodzonego mienia towarzystwu Commercial Union". W przytoczonych zapisach należałoby się zastanowić, czy nie jest to nazbyt pochopne przeniesienie standardów anglosaskich OWU do polskich realiów lub też może jest to niedopowiedzenie. Ciekawa mogłaby być dyskusja prawników nad zasadnością egzekwowania przyznanego sobie prawa przez Commercial Union do rozporządzania odzyskami z mienia bez przenoszenia własności na ubezpieczyciela i bez wypłaty odszkodowania za zniszczone mienie ( gdyż o tym nie ma mowy w przytoczonych zapisach ).
Być może na koniec warto jeszcze raz podkreślić, iż niespełnienie nałożonych obowiązków może skutkować odmową wypłaty odszkodowania...
* * *
Joanna Królikowska-Bocheńczyk, Adler Brokers Group Sp. z o.o.
"GAZETA UBEZPIECZENIOWA"
czerwiec 2002 - wrzesień 2003
|
|
