ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1)

z dnia .......................... 2003 r.

w sprawie szczegółowych zasad ustalania waluty, w której ma zostać wypłacone odszkodowanie lub świadczenie z umowy ubezpieczenia


Na podstawie art. 154 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151) zarządza się, co następuje:

§1. Rozporządzenie określa szczegółowe zasady ustalania waluty, w której ma zostać wypłacone odszkodowanie lub świadczenie z umowy ubezpieczenia oraz przypadki kiedy nie stosuje się zasady ustalania waluty.

§2. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do zobowiązań płatnych w walucie innej niż waluta państwa członkowskiego Unii Europejskiej, jeżeli podlega ona ograniczeniom transferowym.

§3. Zasady ustalania waluty nie stosuje się w przypadku gdy:
1) zakład ubezpieczeń będzie posiadać aktywa w jednej walucie, stanowiące nie więcej niż 7% aktywów w innych walutach;
2) zakład ubezpieczeń posiada aktywa nie spełniające warunków przewidzianych w rozporządzeniu w wysokości nie przekraczającej 20% jego zobowiązań w danej walucie, jednakże suma aktywów we wszystkich walutach musi być przynajmniej równa sumie zobowiązań we wszystkich walutach.

§4. Zobowiązania zakładu ubezpieczeń płatne są w walucie określonej w umowie ubezpieczenia.

§5. W przypadku, gdy umowa ubezpieczenia nie określa waluty, w której płatne są zobowiązania zakładu ubezpieczeń, zobowiązania te płatne są w walucie państwa, w którym umiejscowione jest ryzyko lub, w uzasadnionych przypadkach gdy wynika to z istoty ubezpieczenia lub z zaistniałej sytuacji, w walucie w której wyrażona jest składka ubezpieczeniowa.

§6. Umowa ubezpieczenia może przewidywać spłatę zobowiązań zakładu ubezpieczeń w walucie państwa, w którym znajduje się jego siedziba albo w innej walucie, której wybór uzasadniony jest praktyką obrotu, istotą ubezpieczenia lub zaistniałą sytuacją, jeżeli umowa ubezpieczenia dotyczy ryzyk:
1) zaliczonych do grup 4-7, 11, 12 oraz grupy 13 - jedynie w zakresie OC producenta - działu II załącznika do ustawy z dnia 22 maja 2003r. o działalności ubezpieczeniowej,
2) zaliczonych do innych grup niż wymienione w pkt 1, a z istoty tych ryzyk wynika, że zobowiązania zakładu ubezpieczeń wynikające z umowy ubezpieczenia powinny być płatne w walucie innej niż ustalona zgodnie z § 4 i § 5.

§7. Jeżeli po zajściu zdarzenia ubezpieczeniowego skutkującego odpowiedzialnością zakładu ubezpieczeń ustalono płatność zobowiązań zakładu ubezpieczeń w określonej walucie, w szczególności w orzeczeniu sądu lub ugodzie zawartej pomiędzy zakładem ubezpieczeń, a ubezpieczającym, ubezpieczonym, uposażonym lub uprawnionym z umowy ubezpieczenia - zobowiązania zakładu ubezpieczeń płatne są w tej walucie.

§8. Jeżeli po zajściu zdarzenia ubezpieczeniowego skutkującego odpowiedzialnością zakładu ubezpieczeń przedstawiono zakładowi ubezpieczeń oszacowanie roszczeń wobec zakładu ubezpieczeń w określonej walucie - zobowiązania zakładu ubezpieczeń mogą być płatne w tej walucie.

§9. 1. W przypadku umów ubezpieczenia związanych z ryzykiem kredytowym albo związanych z obrotem papierami wartościowymi, zobowiązania zakładu ubezpieczeń płatne są w walucie, w której wyrażony jest kredyt lub papier wartościowy, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. W przypadku gdy spłata kredytu lub dochody z papierów wartościowych wyrażone są w walucie innej niż waluta, w której wyrażony jest kredyt lub papier wartościowy zobowiązania zakładu ubezpieczeń płatne są w walucie spłaty kredytu lub dochodów z papierów wartościowych.

§10. W przypadku umów ubezpieczenia związanych z nieruchomościami lub prawami z nieruchomości, zobowiązania zakładu ubezpieczeń płatne są w walucie państwa położenia nieruchomości.

§11. Przy ustalaniu waluty należy uwzględnić możliwość wymiany waluty, w tym w postaci transakcji typu swap, w przypadku umów ubezpieczenia, które przewidują taką możliwość. §12. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004r.

MINISTER FINANSÓW





UZASADNIENIE

Przepis art. 154 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o działalności ubezpieczeniowej zawiera upoważnienie ustawowe do określenia przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych, w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad ustalania waluty, w której ma być wypłacone odszkodowanie lub świadczenie oraz przypadków kiedy nie stosuje się zasady ustalania waluty przy uwzględnieniu w szczególności sytuacji gdy odszkodowanie lub świadczenie nie jest wyrażone w żadnej walucie oraz możliwość zaistnienia niedopasowania aktywów lub pasywów zakładu ubezpieczeń w danej walucie.
W odnośniku do podstawy prawnej rozporządzenia wskazano (w związku z wymogiem § 122 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej") na przepis § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 marca 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. Nr 32, poz. 301 z późn. zm.), na mocy którego, Minister Finansów jest właściwym w zakresie działu administracji rządowej "instytucje finansowe".

Niniejsze rozporządzenie stanowi wypełnienie powyższej delegacji.

Zgodnie z przepisem art. 5 pierwszej dyrektywy dotyczącej ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie (73/239/EC) aktywa dopasowane oznaczają odzwierciedlenie aktywów wyrażonych w określonej walucie aktywami, wyrażonymi lub zbywalnymi w tej samej walucie. Zasada dopasowania aktywów jest jedną z fundamentalnych zasad dotyczących aktywów na pokrycie rezerw techniczno - ubezpieczeniowych, zawartych w dyrektywach unijnych.

Przepis art. 154 ust. 3 ustawy o działalności ubezpieczeń wyraża powyższą zasadę w prawie polskim, stanowiąc, że: "Aktywa stanowiące pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych są ustalone w walucie, w której są wyrażone zobowiązania z umów ubezpieczenia, z tytułu których tworzy się odpowiednie rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe."

Rozporządzenie ma na celu dostosowanie przepisów prawa ubezpieczeniowego do wymogów wskazanych w załączniku do drugiej dyrektywy Rady z dnia 22 czerwca 1988r. w sprawie koordynacji ustaw, rozporządzeń i przepisów administracyjnych dotyczących ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie i ustalenia przepisów ułatwiających skuteczną realizację swobody świadczenia usług oraz zmieniająca dyrektywę 73/239/EEC (88/357/EEC). Rozporządzenie implementuje zasady dopasowania aktywów, wskazujące zasady ustalania waluty, w której mają być płatne zobowiązania zakładu ubezpieczeń, a także wskazuje przypadki gdy możliwe jest posiadanie przez zakład ubezpieczeń aktywów niedopasowanych (zmiana dyrektywy 88/357/EC dokonana w przepisie art. 23 tzw. trzeciej dyrektywy nieżyciowej 92/49/EEC). Normy zawarte w przepisach rozporządzenia są pełnym zaprezentowaniem rozwiązań narzucanych przez dyrektywę.
Jako zasadę naczelną w dopasowaniu aktywów dyrektywa przyjmuje, że zobowiązania ubezpieczyciela płatne są w walucie określonej w umowie ubezpieczenia. Od tej zasady dyrektywa przewiduje wyjątki dotyczące np. sytuacji gdy umowa ubezpieczenia nie określa waluty, w której płatne są zobowiązania zakładu ubezpieczeń.

Ponadto dyrektywa wskazuje, że zakłady ubezpieczeń mogą posiadać aktywa niedopasowane na pokrycie kwoty nie przekraczającej 20 % zobowiązań w danej walucie. Dyrektywa zezwala państwom członkowskim na zastosowanie zwolnienia w przypadku gdy zakład ubezpieczeń będzie posiadać aktywa w jednej walucie, stanowiące nie więcej niż 7% aktywów w innych walutach;

W przepisach §9 - 11 przewidziane są przypadki dopasowania aktywów wynikające z praktyki wykonywania działalności ubezpieczeniowej w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Eksperci unijni wskazywali na konieczność szczegółowych regulacji ze względu na uniknięcie przy stosowaniu przepisów wątpliwości interpretacyjnych oraz możliwość stosowania transparentnych dla uczestników rynku ubezpieczeniowego zasad. W związku z powyższym wydaje się uzasadnione wprowadzenie proponowanych zapisów w celu umożliwienia rozstrzygania wątpliwości już na etapie rozporządzenia (bez konieczności jego interpretacji) oraz uniknięcie elementów uznaniowości, a co za tym idzie - sprawniejsze wykonywanie nadzoru ubezpieczeniowego.

Natomiast przepis §3 zawiera normę wskazującą przypadki gdy nie stosuje się zasad ustalania waluty, co stanowi swoiste ułatwienie dla zakładów ubezpieczeń i wynika bezpośrednio z przepisów dyrektywy.

Rozporządzenie ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2004r. wraz z wejściem w życie ustawy o działalności ubezpieczeniowej.

Ocena Skutków Regulacji (OSR)

1. Cel wprowadzenia rozporządzenia:
Celem wprowadzenia rozporządzenia jest wypełnienie upoważnienia ustawowego z art. 154 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o działalności ubezpieczeniowej ( Dz. U. Nr 124, poz. 1151) oraz pełne dostosowanie przepisów prawa polskiego do ubezpieczeniowych dyrektyw unijnych z zakresu problematyki dopasowania aktywów. Aktywa zakładu ubezpieczeń powinny być dopasowane do waluty w jakiej ma zostać wypłacone odszkodowanie lub świadczenie zakładu ubezpieczeń, tak aby uniknąć różnic kursowych i wymiany walut na niekorzyść klienta zakładu ubezpieczeń. W praktyce oznacza to, że w przypadku oferowania ochrony ubezpieczeniowej np. w euro, aktywa na pokrycie rezerw techniczno ubezpieczeniowych powinny być wyrażone w euro (przy zastosowania reguły przewidzianej w §3 rozporządzenia).

2. Konsultacje społeczne:
Projekt rozporządzenia zostanie uzgodniony, z poszczególnymi resortami, a także z Komisją Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, Polską Izba Ubezpieczeń, Rzecznikiem Ubezpieczonych oraz innymi zainteresowanymi instytucjami.

3. Zakres Oceny Skutków Regulacji:
Skutkiem wejścia w życie rozporządzenia będzie wyraźne określenie zasad dopasowania walut zgodnie z przepisami unijnymi w tym zakresie.

4. Skutki wprowadzenia rozporządzenia:
  • wpływ regulacji na dochody i wydatki budżetu i sektora publicznego Wejście w życie rozporządzenia nie spowoduje skutków finansowych dla budżetu państwa.
  • wpływ regulacji na rynek pracy Wejście w życie rozporządzenia nie spowoduje żadnych istotnych zmian na rynku pracy.
  • wpływ regulacji na konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzną gospodarki: Wejście rozporządzenia w życie może zwiększyć konkurencyjność krajowych zakładów ubezpieczeń, które będą stosowały w gospodarce finansowej zasady unijne. Nie wydaje się natomiast by zwiększone zostały koszty działalności ubezpieczeniowej. Zakłady ubezpieczeń już w obecnym stanie prawnym stosują zasady dopasowani aktywów, gdyż jest to wymuszone racjonalnym zarządzaniem aktywami na pokrycie rezerw techniczno - ubezpieczeniowych.
  • wpływ regulacji na sytuację i rozwój regionów: Wejście w życie rozporządzenia przyczyni się do poprawy jakości gospodarki finansowej zakładów ubezpieczeń.



1) Minister Finansów kieruje działem administracji rządowej - instytucje finansowe, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 29 marca 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. Nr 32, poz. 301, Nr 43, poz. 378 i Nr 93, poz. 834).

* * *