(nieoficjalne tłumaczenie z angielskiego)

Komisja Wspólnot Europejskich
Bruksela 2001


INFORMACJA KOMISJI DLA RADY I EUROPEJSKIEGO PARLAMENTU W SPRAWIE
E-COMMERCE I USŁUG FINANSOWYCH


Ustanowienie zintegrowanego, europejskiego rynku usług finansowych, mającego decyzją Europejskiej Rady na sesji w Lizbonie wejść w życie do 2005 roku, jest centralnym punktem działań i rozwoju Wspólnoty, z założeniem, że nacisk środowiska na rozwój e-commerce (handlu elektronicznego) we Wspólnocie ma zasadnicze znaczenie dla uzyskania tego celu.

Dyrektywa w sprawie e-commerce ma zapewnić, że usługi on-line (poprzez internet) mogą być swobodnie dostarczane na terenie Wspólnoty. Kamieniem węgielnym jest "klauzula wewnętrznego rynku", która pozwala dostawcom usług internetowych dostarczać usługi w całej Unii, w oparciu o postanowienia ustalone przez państwa członkowskie, w których posiadają siedzibę (gdzie są zarejestrowani).

Dyrektywa określa wyjątki od tej klauzuli i tworzy wyraźne rozdzielenie w sprawie elektronicznego handlu poprzez granice od handlu, wykorzystującego metody sprzedaży na odległość.

Sposób, w jaki Dyrektywa w sprawie e-commerce współdziała z istniejącą legislacją, dotyczącą usług finansowych, ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju oraz jasnej i spójnej polityki dla transgranicznego handlu w usługach finansowych.

Musimy:

  1. poprzez dyrektywę stworzyć podejście celem ustanowienia, w pełni funkcjonującego, wewnętrznego rynku dla detalicznej sprzedaży usług finansowych;
  2. zabezpieczyć spójność między legislacją usług finansowych a Dyrektywą w sprawie e-commerce;
  3. zabezpieczyć również spójność między sprzedażą internetową a bardziej tradycyjnymi ustaleniami w sprawie usług finansowych;
  4. sprawdzić, jak klauzula rynku wewnętrznego zostanie przyjęta tam, gdzie krajowe ustalenia znacząco się różnią, celem uniknięcia konieczności postawienia konsumentów i producentów wobec prawnych reguł, zasadniczo różniących się od tych, które znają.
Aby udzielić pomocy państwom członkowskim, oraz dostawcom usług, a także aby zapewnić zgodność z Dyrektywą w sprawie e-commerce, Komisja przeprowadzi w bieżącym roku analizę (do przeglądu w 2003 roku) wskazując na pewne typy krajowych postanowień, które państwa członkowskie będą mogły włączyć do nowych usług.

Aby przygotować taką analizę Komisja dokona przeglądu, zwracając uwagę na sposób, w jaki wyjątki, wyszczególnione w Dyrektywie, zostaną przyjęte wobec finansowych usług internetowych, pochodzących z innego państwa członkowskiego.

Jakiekolwiek ograniczenia swobodnego dostarczania usług, które mogą być usprawiedliwione potrzebą ochrony konsumentów, nie mogą mieć zachwianych proporcji w odniesieniu do celów Unii w sprawie swobody przepływu usług w społeczeństwie informatycznym.

Generalnie istnieją znaczące różnice w zasadach krajowych, dzieląc wewnętrzny rynek usług finansowych. Rozwijane będą ramy nowej polityki, obejmując trzy działy:
  1. program zbieżności, obejmujący umowne i nie-umowne zasady.
Aby wytyczyć drogę dla kraju, który wypracowuje praktykę podejścia, obejmującego wszystkie sektory usług finansowych i sposobów sprzedaży na odległość, wymagana jest dalsza zbieżność w podstawowych zasadach działania rynku, w obsłudze czy określonych poziomach sektora, celem dostarczenia konsumentom porównywalnej i wysokiej jakościowo informacji. Dla zobowiązań kontraktowych - należy się zastanowić, w jaki sposób detaliczna sprzedaż usług finansowych może być swobodnie oferowana w całej Wspólnocie, w zgodności z prawem;
  1. określone kroki umacniania zaufania konsumentów do transgranicznego dochodzenia roszczeń, oraz płatności poprzez internet :
ustanowiona zostanie sieć punktów w całej Wspólnocie, przyjmujących skargi w sprawie usług finansowych, celem zapewnienia efektywnego i szybkiego, poza-sądowego dochodzenia roszczeń, w ramach działań poprzez granice. Podjęte zostaną kroki celem poprawy stanu bezpieczeństwa oraz zapewnienia prawnych środków ochrony interesów konsumentów, przy dokonywaniu, na terenie Unii, płatności poprzez internet;
  1. wzmocniona współpraca organów nadzoru :
władze państwa goszczącego są coraz bardziej zależne od władz państwa, w którym dostawca usług posiada siedzibę. Komisja, razem z państwami członkowskimi będzie utrzymywała stałą kontrolę transgranicznych usług.


1. WSTĘP

Plan Działań w sprawie Usług Finansowych (The Financial Services Action Plan) staje się dla Komisji zadaniem zbudowania do 2005 roku zintegrowanego, europejskiego rynku usług finansowych, uzupełniając wprowadzenie waluty euro.

Osiągnięcie tego celu będzie miało znaczące korzyści dla Unii : więcej miejsc pracy, silniejszy wzrost ekonomiczny oraz powstanie dynamicznego, innowacyjnego działu usług finansowych, co lepiej będzie służyć interesom konsumentów i producentów, oraz rozwojowi małych i dużych europejskich firm.

W planie ogólnym : bardziej wydajne lokowanie kapitału będzie prowadziło do obniżenia stopy procentowej pożyczek dla biznesu, oraz wyższych zwrotów inwestycji i emerytur.

W planie szczegółowym : możliwości bezpośredniego dostępu do transgranicznych dostawców, pod warunkiem, że konsumenci będą posiadać wystarczające zaufanie, w wyniku czego zwiększy się pole wyboru oraz konkurencja.

Nowa technologia ma już wielki wpływ na dział usług finansowych. Rewolucjonizuje sposób działania i dostęp do rynku, przekształca zasady stosowania usług poprzez granice, działa jako katalizator w procesie tworzenia nowych form usług finansowych i biznesu, często tworzy nowe związki, łączące telekomunikację, technologię informatyki, sprzedaż indywidualną i dostawców usług finansowych.

Kierunki rozwoju zarówno branży usług finansowych, jak i społeczeństwa informatycznego, mają zasadnicze znaczenie dla przyszłości konkurencyjności w Unii.

Komisja opublikowała ostatnio Informację, określającą strategię, mającą na celu wypełnienie żądania, zgłoszonego podczas posiedzenia Rady w Lizbonie, o podjęcie pilnego działania w procesie wykorzystywania korzyści, płynących z handlu elektronicznego. Lizbona ustaliła również, jako priorytet, ustanowienie wewnętrznego rynku dla usług finansowych, w szczególności poprzez wykonanie Planu Działań w sprawie Usług Finansowych.

Niniejsza Informacja jest przeglądem kroków, wymaganych do ustalenia punktów stycznych między e-commerce a usługami finansowymi, zakończenia fragmentacji rynku drobnych usług finansowych oraz wzrostu zaufania konsumentów.

Głównym punktem odniesienia są stosunki między biznesem a konsumentem, gdzie bariery budowy zintegrowanego rynku są większe, niż między usługami a biznesem, lub między biznesem a biznesem.

Charakterystyczną cechą e-commerce jest jego transgraniczność. Po raz pierwszy konsumenci mogą nawiązywać kontakty z dostawcami usług w całej Wspólnocie, mimo barier pozostających w sprawie postanowień o usługach finansowych poprzez granice. Usługi finansowe są, w teorii, doskonale dostosowane do e-commerce. Niemniej jednak wielu konsumentów waha się przed dokonaniem zakupu przez granicę, w szczególności wątpiąc w użyteczność internetu.

Na takie wątpliwości trzeba zwrócić uwagę, dbając o zaufanie klientów. Jeśli rynek wewnętrzny ma osiągnąć swój pełny potencjał, zakupy poprzez granice powinny być równie atrakcyjne, jak u siebie w kraju, zarówno dla dostawców, którym ułatwia się sprzedaż przez granice, jak i dla konsumentów.

Większość istniejących w Unii ram ustawodawczych powstało przed rewolucją on-line (sprzedaż internetowa). Te pozostałe, różniące się zasady, odnoszące się do ochrony konsumenta i producenta (umowne i nie-umowne) i w ten sposób dzielące rynki, utrzymują się, pozbawiając europejskich konsumentów dobrodziejstw zwiększonego wyboru, bardziej konkurencyjnych cen, oraz wzrostu gospodarki.

Unia musi uaktualnić swoją politykę ustawodawczych oraz poza-ustawodawczych ram. Jako podstawę musimy mieć przejrzysty i spójny pogląd ustawodawczy w sprawie usług poprzez granice, w wyniku którego otrzymamy efektywny, rozważny, osłaniający i umacniający zaufanie konsumentów, stabilizujący system.

Wyzwaniem jest rozwój działań w sprawie usług finansowych, zgodnie z żądaniem Lizbony, ustanawiającej datę 2005 roku na zakończenie prac.

Aby osiągnąć ten cel Komisja rozważa, w niniejszej Informacji, trzy działy polityki działania, zwłaszcza w kontekście przyjęcia Dyrektywy w sprawie handlu elektronicznego, która ma być wprowadzona w życie do dnia 17 stycznia 2002 roku :
  1. dział I: przyjęcie obecnych zasad i regulacji, zwłaszcza doprowadzenie do zbieżności w zasadach ochrony konsumentów i producentów, zarówno dla zobowiązań umownych jak i nie-umownych;
  2. dział II: rozwój środków, mających ustanowić bezpieczny system płatności oraz dochodzenia roszczeń na drodze pozasądowej, w działaniach poprzez granice;
  3. dział III: osiągnięcie wzmocnionej współpracy nadzoru, celem sprostania nowym, transgranicznym wyzwaniom.
2. PODSTAWY USTAWODAWCZE

  1. polityka Wspólnoty w sprawie e-commerce
Inicjatywa Komisji w sprawie handlu elektronicznego, przed trzema laty, zakreśliła szerokie ramy polityki Komisji. Od tego czasu notuje się duży postęp. Przyjęto szereg dyrektyw, jak np. w sprawie przejrzystości procedury notyfikacji (uzyskiwania zgody), elektronicznego podpisu i elektronicznych pieniędzy.

Aby przyspieszyć postanowienia w sprawie tańszego i szybszego dostępu do internetu, Rada osiągnęła polityczne porozumienie w sprawie rozluźnienia lokalnych więzów. Bliska przyjęcia jest również dyrektywa w sprawie praw autorskich i pokrewnych, w społeczeństwie informatycznym. Również inicjatywa e-Europe (Europa elektroniczna) przyniosła sukces, wynosząc problematykę społeczeństwa informatycznego na szczyt politycznego porządku dziennego Unii.

Zasięg i relacja Dyrektywy w sprawie e-commerce wobec dyrektyw sektorowych

Spójne i odpowiednie ramy ustawodawcze są sprawą zasadniczą dla rozwoju handlu elektronicznego w Unii Europejskiej. Centralne znaczenie ma przyjęta ostatnio Dyrektywa w sprawie e-commerce. Dyrektywa ta powstała w celu zapewnienia, że społeczeństwo informatyczne może swobodnie korzystać z usług w całej Wspólnocie. Stworzyła podstawę, na której będzie oparta polityka dalszego rozwoju, włączając sprawy usług finansowych.

Dyrektywa w sprawie e-commerce tworzy poziome ramy, odnoszące się do wszystkich usług w społeczeństwie informatycznym : tych dostarczanych na odległość oraz poprzez nośniki elektroniczne (tak zwane usługi "on-line"). Działalność off-line (bezpośrednia) nie jest objęta zakresem Dyrektywy, nawet jeśli łączy się z usługami "on-line". Tak więc tam, gdzie usługi finansowe są dostarczane częściowo off-line i częściowo on-line, do każdej części zostaną zastosowane różne prawne systemy. Tak więc, gdy usługa jest promowana on-line, ale dostarczona off-line - jedynie promocja on-line jest objęta ustaleniami Dyrektywy.

Niemniej jednak ogólnym celem Komisji jest ustanowienie spójnego zestawu rynkowych zasad, dla wszystkich rodzajów handlu (on- oraz off-line). Różne inicjatywy, zawarte w Planie Działań w sprawie Usług Finansowych, mianowicie przegląd Dyrektywy w sprawie Usług Inwestycyjnych, oraz projekt dyrektywy w sprawie sprzedaży usług finansowych na odległość, są przewidziane jako zabezpieczenie tej spójności.

Dyrektywa e-commerce dotyczy jedynie dostawców usług, mających siedzibę w państwie członkowskim. Nie obejmuje dostawców usług z krajów trzecich, ani nie zezwala im na korzystanie ze swobody świadczenia usług w społeczeństwie informatycznym. Każde państwo członkowskie może określić swoją politykę, odnoszącą się do dostawców usług z tych trzecich krajów, pod warunkiem, że ta polityka będzie zgodna z porozumieniami w sprawie handlu międzynarodowego. Unia może przewidywać konieczność koordynacji podejścia w sprawie dostawców z krajów trzecich.

Dyrektywa e-commerce nie ma również wpływu na istniejący poziom ochrony, wynikający z ogólnego zainteresowania celami, w istniejącym prawie Wspólnoty, włączając te, odnoszące się do poziomu ochrony konsumenta. Niemniej jednak środki krajowe nie mogą ograniczać swobodnego przepływu usług w społeczeństwie informatycznym, jak to określa Dyrektywa e-commerce.

Dyrektywa e-commerce uzupełnia ustawodawstwo w określonych sektorach usług finansowych, włączając wymogi informacji, określone w Dyrektywie kredytów konsumenckich, niektórych dyrektywach dotyczących ubezpieczeń, oraz propozycji dyrektywy w sprawie sprzedaży usług finansowych na odległość. Wymogi informacji, określone w Dyrektywie e-commerce, są dodatkiem do innych wymogów, ustanowionych przez prawo Wspólnoty.

Co ważne, tam gdzie proponowana dyrektywa w sprawie sprzedaży na odległość nie wymienia wymogów informacji (mianowicie w odniesieniu do działań promocyjnych, które nie przewidują możliwości dokonywania transakcji on-line) - postanowienia Dyrektywy e-commerce odgrywają decydującą rolę.

Istotą zrozumienia Dyrektywy e-commerce jest tak zwana "klauzula rynku wewnętrznego"Umożliwia ona dostawcom w społeczeństwie informatycznym świadczenie usług na terenie całej Unii, na podstawie praw i regulacji obowiązujących w państwie członkowskim, w którym posiadają swoją siedzibę (np. kraj pochodzenia). Dyrektywa e-commerce usuwa również prawne przeszkody : uzupełnia Dyrektywę w sprawie podpisu elektronicznego, zobowiązując państwa członkowskie do zapewnienia, że ich system prawny zezwala na zawieranie umów poprzez nośniki elektroniczne.

Dyrektywa e-commerce stara się zagwarantować swobodę świadczenia usług w społeczeństwie informatycznym, zgodnie z art. 49 Traktatu. Państwa członkowskie muszą zapewnić, że dostawcy usług, mających siedzibę na ich terenie, dostosują się do wymogów krajowych, zgodnie z ustaleniami "określonych pól" Dyrektywy. ("określone pola" są to wymogi dotyczące kwalifikacji, autoryzacji, jakości usług, ogłoszeń, umów odpowiedzialności cywilnej itp.
(fragment przypisu - uw. tłum.).

Państwa członkowskie nie powinny ograniczać swobody świadczenia usług - to znaczy nie powinny podejmować środków, które krępują lub w inny sposób zmniejszają atrakcyjność usług, pochodzących z innego państwa członkowskiego.

Takie ograniczenia są usprawiedliwione jedynie w przypadku, jeśli dotyczą któregoś z ograniczeń, wymienionych w aneksie do art.3 Dyrektywy, lub zostały określone przez państwo członkowskie zgodnie z art. 3 (4-6).

Cele wyznaczone przez Dyrektywę

Podejście przedstawione w Dyrektywie odzwierciedla nową rzeczywistość elektronicznego handlu. Usługi proponowane w internecie są automatycznie i równocześnie dostępne we wszystkich państwach członkowskich. Byłaby to nieusprawiedliwiona uciążliwość, gdyby dostawca usług finansowych musiał dostosowywać się do piętnastu różnych przepisów prawa i regulacji. Gdyby to się zdarzyło, dostawca usług mógłby być zmuszony do określania różnorodnych usług, aby dostosować się do różnych wymogów państw członkowskich, co by zniechęcało do korzystania i podejmowania handlu elektronicznego w całej Unii Europejskiej. Konsument miałby ograniczony wybór.

Co gorsze, dostawcy mieliby tendencje do koncentracji na głównych rynkach, ze szkodą dla mniejszych państw członkowskich. A konsumenci w Unii kierowali by się do innych krajów świata, aby brać udział w handlu elektronicznym.

Istnienie szerokiego wachlarza zasad prawnych i praktyk mogłoby również podważyć wysiłki celem przekonania konsumentów, aby mieli zaufanie do zawierania umów poza ich krajowym rynkiem, lub w związku z nieznanymi towarami.

Usługi on-line mogą być dostarczane do innego państwa członkowskiego bez fizycznej obecności, czy działania. To stwarza pytanie, w jaki sposób takie usługi mogą być monitorowane, czy kontrolowane w sposób zadowalający. Biorąc pod uwagę rodzaj takich usług on-line, kontrola może być dokonywana szybciej i bardziej wydajnie w państwie członkowskim, gdzie mieści się siedziba dostawcy usług i z którego działa jego sieć (kraj pochodzenia). Inne państwo członkowskie mogłoby, w praktyce, mieć kłopoty z zastosowaniem środków przeciwko dostawcy usług, ulokowanym poza jego granicami. Państwo, do którego jest dostarczana usługa, będzie polegać na środkach, podjętych przez władze w państwie członkowskim pochodzenia dostawcy.

Wzajemne zaufanie i współpraca między państwami członkowskimi ma więc zasadnicze znaczenie, a Dyrektywa e-commerce, poprzez art. 19, zobowiązuje nie tylko państwa członkowskie pochodzenia (dostawcy) do wykonywania efektywnej kontroli usług, dostarczanych konsumentom w innych państwach członkowskich. Daje również państwu członkowskiemu, do którego dostarczana jest usługa, prawo do uzyskania odpowiednich informacji.

Ograniczenia w Dyrektywie e-commerce, w związku z klauzulą rynku wewnętrznego

Istnieją znaczące ograniczenia w Dyrektywie e-commerce, związane z opisanym wyżej podejściem do rynku wewnętrznego. Dzielą się na dwie kategorie : pierwsza - ograniczenia ogólne; druga - ograniczenia w poszczególnych przypadkach.

Pewna liczba ograniczeń ogólnych (wymienionych w aneksie) odzwierciedla różne prawne rozwiązania, określone przez inne ogólne ustalenia, na przykład Traktaty Rzymskie, ustalające zastosowanie prawa do zobowiązań umownych, oraz włączając pewne zasady, mające szczegółowe zastosowanie do istniejącego prawodawstwa Wspólnoty w sprawie usług finansowych. Włączone są postanowienia, określone w dyrektywach w sprawie ubezpieczeń, dotyczące podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej ...

(te ograniczenia wynikają z faktu, że powyższe postanowienia jasno określają, że do umowy stosuje się prawo tego kraju, gdzie jest ulokowane ryzyko. Niemniej jednak te ograniczenia dotyczą jedynie działalności towarzystw ubezpieczeń, objętej odpowiednimi dyrektywami, ale nie dotyczą działalności pośredników ubezpieczeniowych, którzy w rezultacie - z uznaniem dla ich działalności on-line - są objęci klauzulą rynku wewnętrznego.
(fragment przypisu - uw. tłum.)

... ogłoszeń UCITS, oraz korzystania z elektronicznych pieniędzy przez instytucje, które nie korzystają z dobrodziejstw, wynikających z posiadania paszportu europejskiego.

Niektóre państwa członkowskie domagały się większej ilości ograniczeń w związku z klauzulą rynku wewnętrznego, zwłaszcza w sprawie usług finansowych, a w szczególności wobec usług inwestycyjnych, jednak Rada i Parlament zgodziły się na ograniczenie liczby wyjątków do tych, zaproponowanych przez Komisję.

Istnieją również inne ograniczenia ogólne, odnoszące się do prawa stosowanego przy zawieraniu umowy, istotne przy dostarczaniu usług finansowych. Dotyczy to swobody stron do wyboru prawa, odnoszącego się do ich umowy, prawa odnoszącego się do zobowiązań umownych w kontraktach konsumenckich, oraz formalnej ważności umów, tworzących lub przekazujących prawa do nieruchomości. W tych przypadkach postanowienia Traktatów Rzymskich określą, które z państw członkowskich zastosuje swoje przepisy prawa do umów transgranicznych.

W zasadzie strony mają swobodę wyboru zastosowania odpowiedniego prawa. Jeśli nie podjęto decyzji, prawo kraju, z którym umowa ma największe powiązania, będzie decydowało o umowie. Należy zakładać, że będzie to państwo, w którym strona określająca warunki zobowiązań ma swoją siedzibę.

Jest to wyjątek od tych podstawowych zasad, dotyczących umów konsumenckich, że gdy nabywca towarów lub usług, zawierający umowę jest konsumentem (np. działającym poza swą dziedziną handlu czy zawodu), formalny (pospieszny) wybór prawa nie może wykluczyć ochrony "mandatowych zasad" prawa kraju jego miejsca zamieszkania. A jeśli nie podjęto decyzji w sprawie wyboru prawa, cała umowa podlega prawu miejsca zamieszkania konsumenta. Niemniej jednak przyjęcie tego wyjątku ogranicza warunek, że zawarcie umowy było poprzedzone szczegółowym zaproszeniem, adresowanym do konsumenta, lub poprzez ogłoszenie w państwie członkowskim konsumenta, oraz że konsument podjął w swoim państwie wszystkie kroki, niezbędne do zawarcia umowy.

Efektem ograniczenia w dziedzinie prawa dot. umowy jest umożliwienie państwom członkowskim, innym niż państwo, w którym ma siedzibę dostawca usługi, do wprowadzenia zasad, ograniczających swobodę dostarczania usług społeczeństwa informatycznego, zgodnych z art. 49 Traktatu.

Druga kategoria ograniczeń pozwala państwu członkowskiemu, w poszczególnych, konkretnych sprawach, na zastosowanie restrykcji na usługi z innego państwa członkowskiego, zgodnie z warunkami określonymi w art. 3 (par. 4-6) Dyrektywy e-commerce, które pozwalają państwom członkowskim na podjęcie środków ochrony interesu publicznego, w szczególności ochrony konsumentów i producentów.

To ograniczenie jest przedmiotem procedury Wspólnoty, która wymaga, między innymi, notyfikacji w Komisji proponowanych działań, celem zbadania, aby w szczególności uniknąć przypadków braku proporcji i nieusprawiedliwionych restrykcji wobec swobody wolnego przepływu informacji w społeczeństwie informatycznym.

Zarys podejścia Komisji w nadchodzących latach

Wejście w życie Dyrektywy e-commerce z dniem 17 stycznia 2002 roku stwarza istotne problemy w utrzymywaniu przez Wspólnotę spójnych ram ustawodawstwa dla rynku wewnętrznego, w dziedzinie usług finansowych. Po pierwsze, Dyrektywa określa pewną liczbę ograniczeń dla klauzuli rynku wewnętrznego, dotyczących usług finansowych, zasługujących na ponowny przegląd, celem stworzenia w pełni funkcjonalnego rynku wewnętrznego dla detalicznych usług finansowych. Celem takiego ponownego przeglądu musi być doprowadzenie do odpowiednio wysokiego stopnia zbieżności zasad ochrony konsumenta, aby wytyczyć drogę podejścia dla krajów pochodzenia usługi. Po drugie, zastosowanie klauzuli rynku wewnętrznego tworzy określony system uwzględniający elektroniczny, transgraniczny handel, w odróżnieniu od posługujących się innymi metodami sprzedaży na odległość. To może doprowadzić do zachwiania konkurencyjności między różnymi metodami handlu. I po trzecie, klauzula rynku wewnętrznego zostanie zastosowana w rejonach, gdzie zasady krajowe ciągle znacząco się różnią, mianowicie w nie-harmonizowanych rejonach. To może spowodować, że konsumenci i producenci będą mieli do czynienia z systemem, który różni się zasadniczo od tego, do którego przywykli.

Zaufanie konsumentów wymaga, aby ochrona konsumentów była na odpowiednio zgranym poziomie w całej Unii - tak, aby byli równie efektywnie i przejrzyście chronieni w innych państwach członkowskich, jak w swoim własnym. Podobnie dostawcy powinni mieć możność działania w całej Unii, bez konfrontacji z mocno różniącymi się wymaganiami prawnymi.

To wyraźnie będzie wymagać dalszej zbieżności krajowych zasad, szczególnie w kluczowych punktach, jak wprowadzenie zasad biznesu dla usług inwestycyjnych, oraz wymogi informacji przed zawarciem umowy, co obejmuje proponowana dyrektywa w sprawie sprzedaży usług finansowych na odległość.

Uzyskanie takiej zbieżności będzie wymagać połączenia różnych sposobów podejścia : propozycji legislacyjnych, celem zagwarantowania wysokiego poziomu sharmonizowanej ochrony konsumenta w całej Unii, a tam, gdzie to jest właściwe i niezbędne - możliwość wzajemnego uznania w tych ramach przez państwa członkowskie, lub inne, odpowiednie porozumienia.

Te problemy są szerzej rozwinięte w następnym dziale, łącznie z rozważaniami na temat wpływu Dyrektywy e-commerce, w tym ograniczonym czasie, wymaganym do wprowadzenia tych różnych sposobów podejścia.

3. KIERUNEK POLITYKI DZIAŁANIA

Dział I : zapewnienie spójności w ramach legislacji, dotyczącej usług finansowych

Ustawodawstwo Wspólnoty w sprawie usług finansowych jest w dużej części nastawione na zabezpieczanie instytucjom finansowym dostępu do rynków Wspólnoty, w oparciu o europejski paszport. Niemniej jednak, w praktyce, firmy działające w wielu państwach członkowskich mają tendencję do działania poprzez filie, które zwykle stosują się do zasad, obowiązujących w państwie, gdzie mieści się siedziba filii.

Ten kierunek zmierza do umocnienia procesu rozdrobnienia rynku. Co więcej, tam gdzie zasady krajowe znacząco się różnią, zwłaszcza na terenach nie-harmonizowanych, państwo goszczące zwykle stosuje, w interesie ogólnym, swe własne zasady w odniesieniu do nowych usług.

Nieodłącznie ponadgraniczny charakter e-commerce stwarza nowe wymiary działania rynku wewnętrznego. Konsumenci mają dostęp do dostawców usług na terenie całej Wspólnoty. Jednak dostawa on-line oraz zapotrzebowanie na transgraniczne usługi finansowe będzie się jedynie rozwijać w otoczce prawnej jasności i zapewnieniu o pełnym zabezpieczeniu interesów konsumentów i producentów. Aby doprowadzić do takiej sytuacji należy określić problemy, wynikające z rozwoju e-commerce, a w szczególności z wprowadzenia Dyrektywy e-commerce. Wymaga to wielkiej inicjatywy politycznej wobec sektora usług finansowych.

Komisja rozpocznie trzy-członową działalność, celem zabezpieczenia wzrastającego poziomu zbieżności zasad ochrony konsumenta i producenta.

Po pierwsze, wprowadzona zostanie strategia wysokiego poziomu harmonizacji, w odniesieniu do podstawowych zasad rynkowych.

Po drugie, podjęte zostaną kroki w kierunku osiągnięcia dalszej zbieżności zasad w określonych sektorach czy określonych usługach, w szczególności ustalenie standardowej treści oraz sposobów prezentacji informacji, otrzymywanych przez konsumenta, aby umożliwić łatwe porównywanie cen oraz warunków usług, świadczonych poprzez granice, a cenami usług krajowych. Aby krajowi stworzyć możliwość wypracowania praktyki, obejmującej wszystkie sektory finansowe oraz metody handlu na odległość, ta zbieżność zasad musi stanowić wystarczająco wysoki poziom.

I po trzecie, Komisja dokona ponownego przeglądu krajowych zasad, odnoszących się do umów, dotyczących detalicznych usług finansowych. Ten przegląd dostarczy analitycznych danych do podjęcia prawdopodobnych przyszłych środków, zmierzających do stworzenia prawnej pewności w dziedzinie transgranicznego handlu usług finansowych. W odpowiedzi na prośby Rady Europejskiej (Tampere), oraz Parlamentu Europejskiego - Komisja oddzielnie przygotuje informację, rozpoczynającą dyskusję na temat możliwości harmonizacji prawa, dotyczącego umów, celem poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Takie ambitne działania niewątpliwie wymagają czasu oraz wysokiego stopnia politycznego zaangażowania. Zakładając, że Dyrektywa e-commerce wejdzie w życie 17 stycznia 2002 roku, Komisja przeprowadzi analizę, w jaki sposób Dyrektywa powinna być wprowadzana do czasu osiągnięcia dalszej zbieżności. Ta analiza jest omówiona w dalszej części niniejszego działu.

Inicjatywy legislacyjne oraz regulacyjne

Ten dział dotyczy aktualnych oraz nowych inicjatyw, mających na celu osiągnięcie wysokiego poziomu sharmonizowanej ochrony w ramach Wspólnoty. Są one zgodne z horyzontalnymi inicjatywami, polityką określonych sektorów, oraz prawdopodobnych przyszłych rozwiązań w sferze prawa dotyczącego umów.

Człon I Problemy horyzontalne

  1. i: Informacje handlowe : usługi dotyczące informacji handlowych, włącznie z ogłoszeniami, sprzedażą bezpośrednią, sponsorowaniem, promocją sprzedaży i public relations. Są już przedmiotem harmonizacji na szczeblu Wspólnoty : wprowadzające w błąd ogłoszenia są zakazane, ogłoszenia porównujące są uregulowane i poddane ścisłym warunkom, ustalonym dla ogłoszeń telewizyjnych w Dyrektywie w sprawie telewizji bez granic. Ogłoszenia telewizyjne - włączając usługi finansowe - są poddane zasadom, określonym przez kraj pochodzenia (siedziba rozgłośni). Podobne podejście jest także w Dyrektywie e-commerce, gdzie włączone są dodatkowe wymogi przejrzystości dla wszystkich ogłoszeń on-line. Wymaga się, aby informacje handlowe były rozpoznawalne, jako takie. Ma być oczywiste, w czyim jest imieniu, oraz podane jasno i jednoznacznie warunki albo kwalifikujące jako oferta promocyjna (zniżki, premie i prezenty), albo jako oferta konkurencyjna. Komisja bada te problemy celem ustalenia, czy niezbędne są dalsze inicjatywy w tej dziedzinie.


  2. ii: Marketing. W krajowych prawach pozostają znaczące różnice, rządzące marketingiem usług finansowych. Mowa o nich w proponowanej dyrektywie w sprawie marketingu usług finansowych na odległość, w szczególności poprzez harmonizację podstawowych zasad marketingu w odniesieniu do wszystkich rodzajów marketingu (włącznie z wycofaniem praw, nie angażujących zapytań i dostarczania ogólnych informacji, poprzedzających zawarcie umowy). Komisja wzywa do szybkiego przyjęcia dyrektywy, celem zademonstrowania zaangażowania Unii w ochronę konsumenta, zwłaszcza w dziedzinie działań internetowych.
Człon II Problemy sektorowe

Niezbędne będą również dalsze inicjatywy na poziomie sektorowym oraz określonych usług. Ostatnio dokonane na szczeblu krajowym analizy różnic w wymaganiach, dotyczących wcześniejszych informacji, określają pewną liczbę priorytetów dla dalszych prac.

Analiza zasad prowadzenia biznesu w państwach członkowskich również ujawnia na terenie całej Wspólnoty znaczące różnice, dotyczące ochrony udzielanej drobnym producentom. Kilka inicjatyw - niektóre w trakcie opracowywania, inne zupełnie nowe - są nakierunkowane na poprawę zbieżności zasad ochrony konsumenta i producenta. O nich, w skrócie, poniżej.

W większości przypadków te inicjatywy pokrywają się ze strategią określoną w niniejszej Informacji. Tam, gdzie ich nie ma - podjęte zostanie działanie. W odniesieniu do wymogów informacji, dotyczącej najczęściej stosowanych usług finansowych, Komisja uważa, że konsument będzie najlepiej obsłużony poprzez tak wysoki stopień standaryzacji, jak to jest możliwe, aby ułatwić zrozumienie i dokonanie porównań między dostawcami usług.

i: Banki

Jeśli chodzi o kredyt hipoteczny - wkrótce ma powstać dobrowolny Europejski kodeks postępowania w sprawie marketingu pożyczek pod zastaw domu, zawarty między reprezentantami organizacji konsumenckich i przemysłu. Pomoże to w porównywaniu ofert transgranicznych.
Komisja wkrótce opublikuje Rekomendację, wzywającą do wprowadzenia tego kodeksu w życie.
W sprawie kredytów konsumenckich - Komisja zaproponuje korektę Dyrektywy w sprawie Kredytów Konsumenckich z 1987 roku, która rozszerzy zakres, ustanowi wysoki i wyczerpujący poziom ochrony konsumenta, oraz uprości istniejące zasady rocznego oprocentowania (APRC). Takie podejście uzupełni, w proponowanej dyrektywie w sprawie marketingu na odległość, wprowadzenie wymogów ogólnych wcześniejszych informacji.

ii : Usługi inwestycyjne

Dyrektywa w sprawie usług inwestycyjnych (ISD) nakłada wymogi kraju gospodarza na usługi, świadczone na jego terytorium, w kilku dziedzinach, w których kluczowymi są zasady prowadzenia biznesu, zgodnie z art. 11. W swej informacji na temat tego artykułu Komisja stwierdziła, że chociaż ustalenia krajowych zasad prowadzenia biznesu oferują wystarczającą ochronę, pozwalającą zawodowym inwestorom prowadzić usługi inwestycyjne, podlegające jedynie zasadom obowiązującym we własnym kraju dostawcy usług, to zasadnicze różnice utrzymują się na poziomie ochrony, udzielanej przez krajowe zasady detalicznym inwestorom. W ten sposób kraje - gospodarze narzucają zasady lokalnego biznesu takim inwestorom, zgodnie z zasadami Traktatu, oraz pochodną legislacją. Niemniej jednak szerokie wprowadzenie zasad kraju gospodarza może również działać jako potencjalna bariera dla zasad transgranicznych usług inwestycyjnych. Zadaniem określenia i wprowadzenia uzupełnionej ISD musi być zapewnienie sprawnego (płynnego) przejścia do podejścia własnego kraju. Będzie to oparte na wystarczającej zgodności treści i wprowadzenia krajowych zasad prowadzenia biznesu dla detalicznych inwestorów. Niewiążący proces zbliżenia treści zasad prowadzenia biznesu, zarówno dla detalicznych jak i zawodowych inwestorów jest już mocno zaawansowany w ramach Forum Europejskich Komisji Papierów Wartościowych (FESCO). Komisja wykorzysta rezultaty tej pracy w swej analizie. W sprawie UCITS (harmonizacja funduszów) - druga propozycja wprowadza uproszczony prospekt, oparty na maksymalnej harmonizacji marketingu harmonizowanych funduszów.

W sprawie prospektów - Komisja wkrótce zaproponuje dyrektywę wprowadzenia efektywnego, jednego europejskiego paszportu dla wydawców, opartego na zobowiązaniu do zaakceptowania prospektu, przyjętego przez odpowiednie władze kraju. Do chwili wejścia w życie tej nowej dyrektywy - aktualnie istniejące dyrektywy w sprawie list indywidualnych oraz ofert papierów wartościowych będą w pełni obowiązujące.

iii - Ubezpieczenia

Dla sektora ubezpieczeniowego potrzebna jest większa zbieżność w sprawie zakresu informacji przed zawarciem umowy. Dla ubezpieczeń majątkowych - będą zbadane potrzeby, treść oraz specyfika zasad poprzedzającej informacji. Dla ubezpieczeń życiowych - Komisja zastanowi się, czy potrzebne są dalsze uzupełnienia istniejących zasad w sprawie wymogów informacji, aktualnie określających stan minimalnej harmonizacji. Proponowana Dyrektywa w sprawie pośredników ubezpieczeniowych już ustaliła minimum wymogów, wymaganych wobec potencjalnych klientów (głównie dotyczących stosunku pośrednika wobec zakładów ubezpieczeń, zobowiązanie do określenia potrzeb klienta, oraz uzasadnienie rady udzielanej klientowi).

Komisja rozważy, czy te wymogi powinny być wzmocnione poprzez pełną harmonizację lub wzajemne uznanie.

iv - Rejony nie-harmonizowane

Komisja nie przewiduje działań dla tych nie-harmonizowanych rejonów, które odnoszą się, przede wszystkim, do zasad usług profesjonalistów ( np. dostarczania analitycznych danych dla celów inwestycyjnych, lub podobnych informacji rynkowych). Tam, gdzie nie ma pełnych list innych nie-harmonizowanych rejonów, nie-harmonizowane fundusze oraz pewne usługi (non-core) objęte ISD, są poddane szczególnej uwadze. Dotyczą finansowych doradców i/lub finansowych planistów, brokerów dóbr, dealerów i organizatorów rynków przyszłości i opcji rynkowych.

Komisja sprawdzi, korzystając z danych państw członkowskich, czy dla nich i innych nie-harmonizowanych rejonów są niezbędne dalsze inicjatywy.

Człon III - Przegląd umów usług finansowych

Usługi finansowe, zwłaszcza bankowe i ubezpieczeniowe, są oparte na umowie (np. warunki pożyczki bankowej na stały, lub zmienny procent, czas trwania, możliwości wcześniejszej spłaty). Warunki umowne określają, razem z ceną, czy produkt jest bardziej (lub mniej) atrakcyjny dla konsumenta i producenta.

Od pewnego czasu państwa członkowskie rozwinęły, celem ochrony konsumentów i producentów, różniące się prawa dotyczące umów, które odgrywają znaczącą rolę w określaniu kształtu oferowanych usług finansowych. Usługi przyjęte jako standardowe w niektórych państwach członkowskich (np. oprocentowanie konta bieżącego) mogą być nielegalne w innych. Takie zasady, jeśli nie są zasadnicze dla ochrony dóbr ogólnych, powstrzymują ustanowienie rynku wewnętrznego dla detalicznych usług finansowych.

Komisja dokona przeglądu, którego celem będzie zminimalizowanie ryzyka fragmentacji rynku w wyniku istnienia wielu różnych zestawów mandatowych zobowiązań, odnoszących się do umów konsumenckich.

Dokona się przeglądu, jak wygląda dostęp konsumentów do detalicznych usług finansowych, określanych przez prawo innego państwa członkowskiego. Podobnie jak z prawami marketingu, dalsza zbieżność środków ochrony konsumenta może być potrzebna, aby wyrównać potrzeby większego ujednolicenia między zbieżnością zasad krajowych z potrzebą utrzymania możliwości wyboru i innowacyjności produktu.

Zastosowanie art. 3 (4)

Państwa członkowskie mogą w pewnych dziedzinach kontynuować stosowanie krajowych zasad wobec konsumentów i detalicznych producentów, do czasu osiągnięcia odpowiedniego stopnia wspólnotowej zbieżności zasad. Niemniej jednak takie stosowanie powinno być zgodne z wyłączeniami, przewidzianymi w Dyrektywie e-commerce, w szczególności dotyczy to wyłączeń art. 3.

Aby pomóc państwom członkowskim i dostawcom usług, oraz aby zapewnić zgodność z Dyrektywą, Komisja zamierza określić pewne typy prawnych postanowień, wobec których państwa członkowskie zechcą użyć wyłączeń.

Komisja w ciągu 2001 roku będzie się konsultować z państwami członkowskimi, oraz z pozostałymi zainteresowanymi. Celem tych konsultacji będzie analiza różnic na szczeblu ochrony pomiędzy pewnymi postanowieniami krajowymi, które państwa członkowskie mogłyby zechcieć narzucić na przychodzące z zewnątrz usługi, oraz ułatwić sprawdzanie takich postanowień w odniesieniu do ich proporcjonalności, zgodnie z art. 3 (par. 4 - 6).

Taka analiza naturalnie nie będzie prawnie wiążąca, ani nie będzie działać na szkodę interpretacji ECJ, ani nie będzie dotyczyć wyłączeń w związku z Dyrektywą w sprawie handlu elektronicznego. Będzie jednak wielką pomocą w oszacowaniu potrzeb i zakresu niektórych środków, które mogą być podjęte przez państwa członkowskie, zgodnie z art. 3 (4-6). To by pomogło państwom członkowskim określić, które z zasad ochrony ich krajowych konsumentów i detalicznych producentów chcieliby zastosować wobec przychodzących usług, oraz poinformować o tym dostawców usług.

Takie analizy można by zgrać z wprowadzaniem Dyrektywy, rozwojem rynku, dokonaniem postępu w osiągnięciu większej zbieżności i aktywnością w kierunku wykonania Planu Działań w sprawie Usług Finansowych, ustalonego na 2005 rok.

4. KIERUNEK POLITYKI DZIAŁANIA II :

Budowa zaufania konsumenta w dochodzeniu roszczeń oraz systemu płatności przez internet. Ten dział krótko omawia kilka dodatkowych środków (wiele z nich poza-prawnych), mających umocnić zaufanie konsumenta do postanowień w sprawie elektronicznych usług finansowych. Dzielą się one na dwie duże grupy. Pierwsza : w razie kłopotów potrzeba efektywnego i szybkiego dochodzenia roszczeń. Druga : rozważania na temat problemów z zastosowaniem nowej technologii, włączając bezpieczeństwo i solidność płatności przez internet.

Dochodzenie roszczeń poprzez granice

Konsumenci muszą mieć zarówno pewność jak i zaufanie do świadczonych usług finansowych, dokonywanych poprzez granice. Handel elektroniczny zmienił istniejącą sytuację. Konsumenci i dostawcy z różnych krajów spotykają się na jednym rynku. Możliwość efektywnego dochodzenia roszczeń, w wypadku sporu, staje się sprawą podstawową. Wszyscy konsumenci muszą mieć dostęp do sądu, poprzez system prawny państwa członkowskiego. Ostatnie przekształcenia Konwencji Brukselskiej w regulację Wspólnoty powinny zapewnić konsumentowi, pod pewnymi warunkami, wybór drogi sądowej w przypadku sporu. Niemniej jednak koszty sądowe, w porównaniu z wartością produktu czy usługi, a także czas i wysiłek poświęcany organizowaniu procesu sądowego powodują, że odwołanie się do sądu jest traktowane jako ostateczność.

Dlatego, jeśli konsumenci mają mieć wystarczające zaufanie do innych rynków, niż ich własny, muszą mieć zapewnienie, że jeśli wydarzy się coś złego, będą mogli otrzymać tani, prosty i efektywny sposób dochodzenia roszczeń.

Dla tych konsumentów, którzy nie mogą uzyskać satysfakcji od dostawcy, niezbędne jest zapewnienie udziału kogoś trzeciego do rozwiązania sprawy. System Alternatywnego Rozwiązywania Sporów (ADR) powinien stworzyć efektywny sposób spełniania takich potrzeb z założeniem, że system nie wykluczy dostępu do ścieżki sądowej.

Rada wzywała (Lizbona) do powołania ADR na szczeblu Wspólnoty, aby umacniać zaufanie konsumentów do handlu elektronicznego w Unii Europejskiej. Organizacje międzynarodowe również uznały, jak ważną rolę odgrywa ADR w rozwoju handlu elektronicznego (np. OECD, oraz Global Business Dialogue). Notuje się również zachęcające inicjatywy rynku w sprawie wprowadzania ADR (np. Eurochambers, Webtrader, ECODIR, Cybercourt, e-Mediator, ODR.NL).

Komisja wystąpiła również z szeregiem inicjatyw. Jedną z nich jest EEJ-NET (Europejska Nadzwyczajna Siatka Prawna), która tworzy sieć ADR-ów informując Komisję, że będą działać pryncypialnie, gwarantując bezstronność i efektywność.

Siatka EEJ-NET zabezpieczy struktury łączności i pomocy, poprzez krajowe punkty kontaktowe (Clearing Houses), zorganizowane przez każde z państw członkowskich. Jeśli konsument wejdzie w spór z firmą, będzie mógł zwrócić się do punktu kontaktowego celem uzyskania porady i pomocy w sformułowaniu skargi do odpowiedniego organu, gdzie znajduje się siedziba firmy. W sporach transgranicznych punkty kontaktowe, poszukując poza-sądowego dochodzenia roszczeń, będą pokonywać istniejące bariery jak różnice językowe i brak informacji, a następnie będą występować ze skargą do właściwej instancji.

W sprawie usług finansowych - ostatnio została powołana FIN-NET (Siatka Skarg na Usługi Finansowe), tworząca specyficzną siatkę dochodzenia roszczeń w sprawach usług finansowych. Łączy ona systemy odpowiedzialne za rozwiązywanie sporów w usługach finansowych na szczeblu krajowym, tworząc sieć dla całej Wspólnoty. W odróżnieniu od innych pionów handlowych, istnieją już jej struktury w każdym państwie członkowskim.

W ten sposób FIN-NET opiera się na istniejącej tradycji poszukiwania rozwiązań poza-sądowych, wykorzystując wiedzę i doświadczenie na szczeblu krajowym. Konsumenci mogą dochodzić roszczeń w sposób elastyczny, szczególnie poprzez placówki roszczeniowe w ich własnym kraju. Wzmocniono wymianę informacji między tymi placówkami i uczestnicy wyrazili zgodę na współpracę w całej Unii. Wprawdzie różne są formy pracy, ale muszą być zgodne z Rekomendacją Komisji 98/257, która określa zasady pracy ciał odpowiedzialnych za poza-sądowe załatwianie sporów konsumenckich, z gwarancją sprawiedliwego i bezstronnego procesu, porównywalnego z procesem sądowym.

Praktyczna, codzienna współpraca sieci jest podbudowana dobrowolnym porozumieniem między uczestnikami (MoU), które określiło podstawowe zasady i ramy proceduralne współpracy.

Komisja będzie zachęcać do rozwoju placówek roszczeniowych na szczeblu krajowym, z uczestnictwem z FIN-NET. Niezależnie od tego Komisja tworzy program badawczy, celem wypracowania metodologii on-line, dla użytku transgranicznej siatki, aby sposób działania i dostęp do ADR były jak najbardziej wydajne.

Bezpieczny system płatności internetowej

Bezpieczny, elektroniczny sposób płatności jest podstawą rozwoju biznesu dla konsumentów handlu elektronicznego. Aktualnie nie ma powszechnego, efektywnego, bezpiecznego i taniego sposobu transgranicznych płatności poprzez internet. Brak zaufania konsumentów do płatności przez internet - to problem, który został pogłębiony przez kilka istotnych błędów w postanowieniach, dotyczących usług finansowych on-line.

Legislacja Wspólnoty jest nakierunkowana na zabezpieczenie ochrony konsumenta w dziedzinie płatności elektronicznej. Karty płatnicze są aktualnie najbardziej rozpowszechnionym instrumentem płatności on-line, podczas gdy inne formy elektronicznego systemu oparte są na płatności przez internet (cyber cash), oraz na płatnościach między bankami (book entries).

Aktualne ramy prawne zabezpieczają konsumentom pewną ochronę, ale pozostaje nierozwiązanych cały szereg problemów, dotyczących działalności handlu elektronicznego w ramach Wspólnoty. Zlepek krajowych postanowień również podkreśla ryzyko prawnej fragmentacji rynku wewnętrznego. Niezbędne są poprawki w dziedzinie technicznego bezpieczeństwa oraz w ustanowieniu opartej na przepisach prawnych "bezpiecznej siatki", dotyczącej problemów płatności.

W sprawie technicznego bezpieczeństwa - inicjatywa Komisji "Europa elektroniczna" zaleca wykorzystanie nowych technologii, włączając plan wprowadzenia "sprytnych kart" (smart cards), oraz plany dalszych prac nad technikami identyfikacji i autentyczności. Ponieważ sprytne karty są w indywidualnym posiadaniu, traktowane są jako prywatne

i bezpieczne, a więc jako zaufane środki przechowywania i przekazywania danych, dające również dostęp do elektronicznych urządzeń i usług.

Ramowa Decyzja (Framework Decision) w sprawie zwalczania oszustw i fałszerstw przewiduje uznanie takich działań jako przestępcze w całej Unii. Komisja proponuje całą serię środków (jak badania cech bezpieczeństwa nowych rozwiązań płatniczych w handlu elektronicznym, wymiana informacji, szkolenie i dostarczanie materiałów szkoleniowych) celem odstraszania oszustów i podnoszenia zaufania konsumentów.

Budowanie zaufania konsumentów w dziedzinie elektronicznych płatności wymaga również prawnych ram, zapewniających refundację w wypadku szkody. W amerykańskim prawodawstwie główne międzynarodowe firmy kart płatniczych odgrywają główną rolę w ochronie konsumenta, poprzez system szybkiej refundacji ("chargeback").

W Unii, z kilkoma wyjątkami, takie systemy przemysłowe nie są wprowadzone do legislacji państw członkowskich, natomiast są zastąpione umową między bankiem, wydającym karty, a bankiem handlowca, zgodnie z programem towarzystwa kart płatniczych. Decyzja, czy uruchomić refundację w wyniku skargi posiadacza karty - pozostaje w rękach banku, wydającego kartę. Jest więc brak spójnej podstawy prawnej, aby wspomagać refundację na rynku wewnętrznym. To niewątpliwie powstrzymuje system chargeback od działania, zwłaszcza w odniesieniu do transakcji poprzez granice.

Niezbędne jest pilne wprowadzenie, na szczeblu Wspólnoty, legislacji w sprawie systemu refundacji, ustanawiającej prawa i podstawowe warunki refundacji w przypadku nie-autoryzowanej transakcji i braku doręczenia. Takie podejście powinno być wzmocnione innymi, poza-prawnymi środkami. Powinno określić cele oraz ramy, pozwalające branży podjąć decyzje jak wypełnić zobowiązania, np. przez rozwinięcie istniejącego systemu chargeback.

Winien to być aktywny wkład branży płatniczej (szczególnie tam, gdzie są problemy z samą płatnością - błąd w przekazywaniu lub oszustwo w instrumencie płatniczym w internecie). Branża również winna być włączona w rozwiązywanie sporów między konsumentem a handlowcem w sprawie braku doręczenia ( ale nie jakości) produktu lub usługi, za którą konsument zapłacił. Obciążenie osób włączonych w proces płatności również powinno być ograniczane do minimum.

Niezbędny jest system, pozwalający handlowcom w jednym państwie członkowskim na identyfikację konsumenta w innym państwie członkowskim, aby zminimalizować nadużywanie systemu refundacji.

5. KIERUNEK POLITYKI DZIAŁANIA III

Wzmocniona współpraca nadzoru

Legislacyjna zbieżność wymogów regulacyjnych oraz ich wprowadzenie na rynek wewnętrzny została w Unii wzmocniona szerokim systemem wymiany informacji między organami nadzoru finansowego, jak również w ramach współpracy dwustronnej i przez istniejące komitety Wspólnoty. Te porozumienia stwarzają podstawę wnikliwego (prudential) nadzoru usług finansowych na rynku wewnętrznym.

Nadzór kraju gospodarza jest coraz bardziej zależny od nadzoru kraju, w którym ma siedzibę dostawca sług finansowych, w procesie kontrolowania u źródła wykonania postanowień w sprawie usług finansowych. Zmiany, jakie się dokonały w związku z rozwojem e-commerce wymagają dokładnego monitorowania i właściwego wprowadzenia tych ustaleń, celem zapewnienia, że spełniają swą rolę w jeszcze silniejszym integrowaniu rynków finansowych. Rzeczywiście wewnętrzny raport Grupy Lamfalussy proponował instytucjonalne zmiany w procesie tworzenia praw i ich wprowadzania w życie, celem przystosowania się do gwałtownego rozwoju rynku.

Odpowiedzialność za wnikliwy nadzór oraz mające zastosowanie ramy tej wnikliwości

Dyrektywa e-commerce nie zmienia istniejących ustaleń w sprawie wnikliwego nadzoru instytucji usług finansowych. Dyrektywa nakłada odpowiedzialność za wprowadzenie zasad na organa publiczne kraju, w którym dostawca usług posiada swą siedzibę. Kłóci się to z określeniem "własnego kraju" (home country), jak to zostało określone w dyrektywach dotyczących usług finansowych. Na przykład wyłączenia (art. 3 (1 i 2) pozostawiają niezmienione istniejące podejście do nadzoru. Ale dla usług bankowych i inwestycyjnych definicja siedziby w Dyrektywie e-commerce może nie być tym samym krajem, jak "home country" w znaczeniu dyrektyw sektorowych.

Jest to prawdziwe w odniesieniu do nadzoru nad branżami. Chociaż Dyrektywa e-commerce nakłada odpowiedzialność za wprowadzenie zasad na organ publiczny w kraju siedziby dostawcy usług, nie dotyczy transferu odpowiedzialności między państwami członkowskimi, które mają to czynić poprzez istniejącą legislację w sprawach usług finansowych.

Tak więc istniejące możliwości transferu kompetencji z kraju goszczącego do własnego kraju (na przykład licencjonowanie, wnikliwy nadzór, gwarancje finansowe i nadzór nad branżami) pozostają całkowicie w mocy. W konsekwencji, jako rezultat wcześniej określonego transferu, dokonanego poprzez dyrektywy sektorowe Unii, wnikliwy nadzór nad branżami pozostaje w domenie "własnego kraju", w rozumieniu dyrektyw sektorowych.

Przegląd stosunków między firmą a klientem

Na szczeblu Wspólnoty nadzór bankowy i ubezpieczeniowy traktowane są zasadniczo jako sprawy wymagające rozważnego podejścia. Odpowiedzialność za załatwianie skarg w stosunkach między firmą a klientem często pozostaje w rękach rzecznika banków i ubezpieczonych (Ombudsman).

Nadzór papierów wartościowych, albo delegowany przez niego organ, kontroluje stosowanie reguł biznesu, dotyczących stosunku dostawcy i klienta. Na rozwinięcie oczekuje problem rozwinięcia spójnego podejścia do handlu poprzez granice : zasady i odpowiedzialność za ich wprowadzenie powinny stopniowo przechodzić do kraju pochodzenia dostawcy usług. Jednak podczas dokonywania tej zamiany istniejące procedury przeglądu sposobu stosowania reguł biznesu, w sprawach transgranicznych, powinny pozostać.

Te zasady będą aktualizowane zgodnie z Informacją Komisji w sprawie art. 11 ISD.

Procedura notyfikacji

Celem zapewnienia efektywnej kontroli transgranicznych usług on-line niezbędna będzie wzmocniona współpraca organów władzy publicznej. Intencją art. 19 Dyrektywy e-commerce było stworzenie właściwych ram takiej współpracy : od państw członkowskich wymaga się posiadania odpowiednich środków celem nadzoru u źródła postanowień, dotyczących wszystkich transgranicznych usług handlu elektronicznego (włączając usługi finansowe).

Art. 19 przewiduje również wymianę informacji między organami władzy w sprawie transgranicznych postanowień. W tym sensie uzupełnia procedury współpracy, przewidziane w kilku dyrektywach sektorowych.

Komisja przedyskutuje w państwami członkowskimi gdzie i w jaki sposób można rozwinąć współpracę, określoną w art. 19, celem zapewnienia efektywnego nadzoru nad transgranicznym, elektronicznym handlem usług finansowych.

Niemniej jednak przewiduje się, że potrzeby procedur notyfikacyjnych będą zmniejszać się w miarę jak nastąpi zbieżność zasad krajowych. Potrzeba oraz formy procedur notyfikacyjnych będą w 2003 roku częścią przeglądu postępu w procesie zbieżności.

Pranie brudnych pieniędzy

Do wymogów w sprawach prania brudnych pieniędzy, stosowanych w przypadkach transgranicznych, prawo Wspólnoty stosuje podejście "własnego kraju". W transakcjach elektronicznych takie wymogi trudno spełnić i dlatego, jak to określają propozycje Komisji dotyczące przeglądu dyrektywy w sprawie brudnych pieniędzy, zwiększa to ryzyko, biorąc pod uwagę brak osobistego kontaktu. Dlatego wiele państw członkowskich wymaga, aby dostawcy usług otrzymywali dokumentację, a w niektórych przypadkach - aby spotykali się z potencjalnymi depozytariuszami.

Istnieje więc pilna potrzeba przejrzenia ryzyk, związanych z transgranicznymi transferami oraz działalnością on-line. Elektroniczne podpisy oraz inne techniki identyfikacji i sprawdzania autentyczności oczywiście przyczynią się do rozwiązania tych problemów, a Komisja przedyskutuje potencjalne zagrożenia z państwami członkowskimi a także z pozostałymi zainteresowanymi, m. inn. z Komitetem Kontaktów w sprawie Prania Pieniędzy oraz z Grupą Roboczą w sprawie Działań Finansowych.

Formy wyważonego ryzyka

Powstanie nowych form ryzyka w usługach finansowych, w połączeniu z modelami biznesu elektronicznego, spowodowały rozpoczęcie prac nad środkami ostrożności w podejściu do tych spraw. Zasadnicza część tych ryzyk łączy się z dobrze znanymi już kategoriami, włączając kredyt, rynek, stopę procentową oraz ryzyka ubezpieczeniowe.

Organa regulacyjne oraz nadzór bieżąco sprawdzają zakres problemów. Straty będące wynikiem któregoś z tych ryzyk, w połączeniu z postanowieniami w sprawie usług finansowych on-line, mogą stanowić znaczące ryzyko w dziedzinie prawnej oraz utratę reputacji. To nie są nowe ryzyka, ale rośnie ich relatywne znaczenie, ze względu na wzrastające oparcie na technologii.

Odpowiedzią na te wyzwania jest stałe monitorowanie i bieżąca praca we Wspólnocie i na szczeblu międzynarodowym. Bieżący przegląd rozważnych inwestycji kapitałowych również dostarcza pełniejszego zrozumienia rodzaju i wielkości takich ryzyk i będzie to wzięte pod uwagę podczas planowania dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych dla instytucji kredytowych i towarzystw inwestycyjnych.

Dla ubezpieczeń - opracowanie w sprawie tak zwanej wypłacalności (Solvency II) pozwoli na dokonanie szerokiego przeglądu całkowitego wpływu finansowego na przedsięwzięcia ubezpieczeniowe. Ten przegląd sięgnie poza wymóg tradycyjnego marginesu wypłacalności oraz weźmie w pełni pod uwagę nowe ryzyka, stworzone przez handel elektroniczny.

6. KOLEJNE KROKI

Jeśli zintegrowany rynek detalicznych usług finansowych ma powstać do 2005 roku, jak to zdecydowano w Lizbonie, trzeba dokonać szybkiego postępu w budowie środków, wymienionych w niniejszej Informacji.

Komisja w najbliższym czasie spotka się z ekspertami państw członkowskich celem zebrania informacji na temat krajowych wymogów w sprawie usług finansowych, co stanie się podstawą analizy, dotyczącej wprowadzenia w życie art. 3 (4-6) Dyrektywy e-commerce. Oczekuje się również opinii innych, zainteresowanych stron, w szczególności przemysłu oraz organizacji konsumenckich.

Będą prowadzone szerokie konsultacje celem ustalenia miejsc, gdzie dalsza harmonizacja jest niezbędna, oraz dokona się przeglądu krajowych zasad ochrony umów konsumenckich, aby określić w jaki sposób detaliczne usługi finansowe, oferujące większy wybór i niższe ceny, mogą być swobodnie, w ramach pełnej legalności, proponowane na terenie Wspólnoty.

Problemy wnikliwego nadzoru i ostrożnego podejścia, poruszone w Informacji, zostaną podjęte przez odpowiednie komitety usług finansowych, w szczególności celem monitorowania oraz wychwycenia jakiegokolwiek nowego ryzyka, które może powstać w finansowych usługach elektronicznych.

Komisja, która ostatnio stworzyła FIN-NET celem rozwiązywania różnego rodzaju sporów na terenie Wspólnoty, będzie organizowała regularne posiedzenia siatki, celem stworzenia forum wymiany informacji i doświadczeń.

Propozycje płatności poprzez internet będą dyskutowane w Grupach Systemu Płatności. W swym raporcie dla Europejskiego Parlamentu i Rady, zaplanowanego na koniec bieżącego roku, Komisja przedstawi, na podstawie tych dyskusji, propozycje dalszych działań.

* * *