DYREKTYWA UNII EUROPEJSKIEJ w sprawie pośredników ubezpieczeniowych.

Komisja Europejska UE przygotowuje Dyrektywę trzeciej generacji w sprawie pośredników ubezpieczeniowych, która ma zastąpić akty prawne : DYREKTYWĘ Rady Europy z 1976 roku (Dyrektywa pierwszej generacji), oraz REKOMENDACJĘ Komisji Europejskiej z 1991 roku (Dyrektywa drugiej generacji).

Dyrektywa ma stworzyć optymalne warunki funkcjonowania w dziedzinie usług finansowych w krajach członkowskich Unii (Single Market), przy równoczesnym zapewnieniu niezbędnego stopnia ochrony interesów konsumentów tych usług. Konieczność przyjęcia nowej Dyrektywy płynie zarówno z szybkiego rozwoju nowych form pośrednictwa, jak i z faktu postępującej integracji gospodarczej państw członkowskich Unii.

Dyrektywa ma zostać przyjęta przez Komisję Europejską jeszcze w bieżącym, 2000 roku. Obecnie trwa proces uzgadniania treści projektu z organizacjami konsumenckimi oraz ze środowiskami zawodowymi pośredników i ubezpieczycieli.

O postępach w tej sprawie będziemy informować. Zainteresowanych aktualnym stanem projektu (z odniesieniem do polskiego projektu ustawy o pośrednikach) polecamy artykuł Tomasza Mintoft-Czyża na ten temat, w dziale "Archiwum prasowe."

Dokument BIPAR

REKOMENDACJA Komisji EWG w sprawie pośredników ubezpieczeniowych (1991) oraz uchwała BIPAR dotycząca wprowadzania tych ZALECEŃ do legislacji krajowych (1992).

Podczas dorocznego Zgromadzenia Ogólnego BIPAR w Oporto (Portugalia - 1992) osiągnięto porozumienie co do środków, jakie powinny być podjęte, celem wprowadzenia w systemach prawnych poszczególnych krajów członkowskich ZALECEŃ w sprawie pośredników ubezpieczeniowych.

Założeniem podjęcia tej uchwały było przedstawienie punktu widzenia europejskich pośredników, na temat minimalnych wymogów i podstawowych zasad, które byłyby przyjęte przez kraje członkowskie Wspólnoty, celem zabezpieczenia spoistego i skutecznego wprowadzania ZALECEŃ do krajowej legislatury.

Dla osiągnięcia tego celu zostały przedstawione następujące, szczegółowe propozycje:
  • podkreślające kompleksowy charakter zastosowania ZALECEŃ ;
  • definiujące kryteria oceny niezależności pośrednika ubezpieczeniowego;
  • dotyczące przedstawiania klientowi stanu powiązań firmy;
  • określające minimalny poziom wiedzy i umiejętności zawodowych;
  • ustanawiające minimalny poziom ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej zawodowej;
  • w sprawie wymogów kapitałowych dla brokerów ubezpieczeniowych;
  • dotyczące sankcji, w przypadku przekroczenia zasad.

UCHWAŁA BIPAR
dotycząca wprowadzania w krajach członkowskich Wspólnoty ZALECEŃ w sprawie pośredników ubezpieczeniowych.

Mając na uwadze REKOMENDACJĘ Komisji Europejskiej w sprawie pośredników ubezpieczeniowych z 18 grudnia 1991, opublikowaną w Official Journal of the European Communities (L 19/32 z 28 stycznia 1992);

zważywszy, że to zalecenie pozostawiło krajom członkowskim, lub, w niektórych przypadkach, uznanym organizacjom zawodowym możliwość ustanowienia bardziej szczegółowych uregulowań w takich sprawach jak minimalny poziom zawodowej wiedzy i umiejętności, ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej zawodowej, stanu finansowego oraz kryterium niezależności;

zważywszy, że następujące propozycje zostały oparte na minimalistycznym podejściu do ustalania standardowych, podstawowych zasad, celem przyjęcia ich przez kraje członkowskie w momencie wprowadzania, zostawiając otwarte możliwości, dla każdego kraju członkowskiego, do zastosowania bardziej surowych zasad, z założeniem, że będzie to stosowane bez dyskryminacji krajowych i zagranicznych pośredników ubezpieczeniowych. Te propozycje nie są pomyślane, aby wprowadzać jakiekolwiek mniej surowe zasady, aniżeli już istniejące w którymkolwiek kraju członkowskim;

zważywszy, że sprawą podstawową jest wykorzystanie możliwości, prezentowanych przez niewiążący charakter ZALECEŃ, aby stopniowo postępować w kierunku konwergencji europejskiej;

zważywszy, że kilka pionów organizacyjnych BIPAR, po konsultacjach ze stowarzyszeniami członkowskimi z terenu Wspólnoty, aktywnie współpracowało w przygotowywaniu poniższego dokumentu;

Stały Komitet BIPAR do spraw Wspólnoty niniejszym proponuje:


Definicja pośredników ubezpieczeniowych - zakres Zaleceń (art. 1 i 2)


Pierwszym i najważniejszym osiągnięciem Zaleceń jest ich wszechobejmujący zakres. W odróżnieniu od Dyrektywy 1976 ich zastosowanie nie jest ograniczone do pośredników ubezpieczeniowych w oparciu o nazewnictwo. Odnosi się do wszystkich osób fizycznych i prawnych, podejmujących lub prowadzących pośrednictwo ubezpieczeniowe, jak to zostało określone w par. 1 a, b czy c, art.2 Dyrektywy 1976.

Sprawą podstawową jest utrzymanie tego wszechobejmującego zakresu na poziomie krajowym. Celem rozproszenia jakichkolwiek nieporozumień, również "captive brokers" winni być wyraźnie włączeni do zakresu uregulowań, stosowanych wobec pośredników ubezpieczeniowych.

(wyrażenie "captive" nie ma polskiego odpowiednika. "Captive company" - są to towarzystwa, zakładane w krajach, charakteryzujących się niską stopą podatkową jak np. Irlandia, Luksemburg, Bermudy. Captive broker" to przedstawiciel takiego towarzystwa - uwagi tłumacza).

Jeśli chodzi o wymogi, określone w art.2 par.2 (..."zarząd firmy, podejmującej lub wykonującej działalność pośrednika ubezpieczeniowego, winien posiadać odpowiednią liczbę osób, posiadających ogólną, handlową i zawodową wiedzę i umiejętności "... ) - słowo "odpowiednią" winno oznaczać, że każdy klient, kontaktujący się z firmą, ma łatwy dostęp w punkcie sprzedaży czy konsultacji, do uzyskania porady od wykwalifikowanej osoby.

Niezależność pośredników i wymogi odkrywania przed klientem powiązań firmy (art. 3 i 5, par.3)


1. Jakakolwiek próba określenia znaczenia niezależności winna potwierdzać ogólną zasadę całkowitej swobody w wyborze przedsiębiorstwa, zawartą w art. 2 par. 1 a, Dyrektywy 1976.

2. Niemniej jednak, dla celów praktycznych rejestracji (art. 5 par. 3) musi istnieć obiektywne kryterium, pozwalające na wyznaczenie linii podziału między zależnymi i niezależnymi pośrednikami. Jedynym właściwym i decydującym kryterium wydaje się być zasięg interesów różnych towarzystw ubezpieczeniowych ( to oznacza raczej wydzielenie osób prawnych, aniżeli grup towarzystw) w odnośnym okresie sprawozdawczym (art.3 ust.2).

Proponujemy, aby rejestrację, jako niezależnego pośrednika, uwarunkować możliwością osób fizycznych i prawnych do stałego przedstawiania kompetentnemu ciału, określonemu przez kraj członkowski, informacji, że w poprzedzającym roku nie zrealizowały więcej aniżeli 35% ubezpieczeń life, oraz/lub składki, ani nie więcej niż 35% jego non-life ubezpieczeń oraz/lub składki, z pojedyńczym zakładem ubezpieczeń.

Jeżeli procent interesów z pojedynczym towarzystwem przekracza tę liczbę, pośrednik musi mieć możność określenia powodów, uzasadniających, że jego interesy nie są zbytnio uzależnione od tego towarzystwa. I jeśli te powody wydają się być usprawiedliwione, krajowy organ może zadecydować o jego pozostaniu w rejestrze.

W każdym kraju członkowskim uwaga wykonujących zawód winna być specjalnie skierowana na ryzyko utraty ich niezależności, zagrożone przez prawne, ekonomiczne czy faktyczne powiązania, takie jak : posiadanie udziałów w towarzystwie lub posiadanie udziałów firmy brokerskiej przez towarzystwo, urządzenia komputerowe albo oprogramowanie, dostarczone przez zakład ubezpieczeń, ułatwienia kredytowe itp. Powyższe wyliczenie w żadnej mierze nie jest wyczerpujące.

3. Celem wprowadzenia art. 3 ust. 1, dotyczącego wymogów odkrywania przed klientem powiązań firmy, proponujemy, aby broker przedstawiał osobom, zainteresowanym ubezpieczeniem czy reasekuracją ryzyka:
  • jakiekolwiek bezpośrednie prawne czy ekonomiczne powiązania z zakładem ubezpieczeń, posiadanie udziałów w tym towarzystwie lub przez to towarzystwo, które mogłyby ograniczyć pełną swobodę wyboru zakładu ubezpieczeniowego, a w szczególności :
  • jakiekolwiek posiadanie udziałów przez towarzystwo ubezpieczeniowe, przekraczające 25% kapitału firmy. Jako alternatywa możliwe jest używanie jednego zestawu danych, służących do celów rejestracji, jako niezależnego pośrednika, celem odkrywania danych klientowi, poprzez wzór określający z jednej strony maksymalny zasięg interesów z jednym z towarzystw, a z drugiej - maksymalny udział procentowy udziałów, mogących znajdować się w posiadaniu tego towarzystwa.
Proponuje się następujący wzór:

procent udziałów w rękach jednego towarzystwa maksymalna składka/ przychód brokerski w poprzednim roku, z danym towarzystwem
100%
75 - 99%
50 - 75%
25 - 50%
0 - 25%		 10%
15%
20%
25%
35%


Tak więc rejestracja, jako niezależnego pośrednika, staje się warunkowa, nie tylko ze względu na zakres interesów z różnymi zakładami (biorąc pod uwagę przedstawiony, zmienny próg), ale również poprzez procent udziałów w rękach tych towarzystw (ze względu na próg współzależności). Pośrednik, spełniający podwójne kryterium wzoru i informujący o tym organ nadzoru, winien być tym samym wyłączony z wymogów przedstawiania tych samych danych klientowi; odkrywanie powiązań:
  • jakiekolwiek wiążące pełnomocnictwo, wydane przez towarzystwo ubezpieczeniowe;
  • jakiekolwiek udziały, posiadane przez towarzystwo-matkę lub grupę towarzystw, od których przypis składki, albo od których wprowadzenia do któregoś z towarzystw tej samej grupy podporządkowany broker uzyska ponad 35% swego przypisu składki / przychodu brokerskiego w poprzedzającym roku.
Minimalny poziom wiedzy i umiejętności zawodowych (art.4 par.2)
  • Minimum programu wyszkolenia dla każdej osoby, podejmującej działalność pośrednika ubezpieczeniowego, tak jak to zostało określone w art. 2 par. 1 Dyrektywy 1976, winno istnieć we wszystkich krajach członkowskich Wspólnoty. Program ten winien określać minimalny poziom wiedzy i umiejętności zawodowych, wymaganych od tych wszystkich, którzy zamierzają wykonywać działalność pośrednika ubezpieczeniowego;
  • program ten nie powinien dotyczyć pracowników towarzystw ubezpieczeniowych. Jednak celem zagwarantowania niezbędnej ochrony dla konsumentów ubezpieczeń pożądane jest, aby ta kategoria została poddana specjalnemu programowi szkolenia, oferującemu podobny poziom kwalifikacji;
  • program ten nie powinien wymagać oddzielnych poziomów szkolenia dla brokerów i agentów ubezpieczeniowych;
  • zważywszy, że program winien dotyczyć jedynie wiedzy zawodowej, zaleca się, aby poziom ogólnej wiedzy był ustalony na poziomie szkoły do lat 16 i dwóch latach praktyki, lub na poziomie szkoły do lat 18 (jako wymóg minimalny);
  • zaleca się, aby program szkolenia był oparty na przeciętnym czasie 300 godzin zajęć, w okresie mniej więcej 18 miesięcy;
  • na zakończenie kursu powinien odbyć się obowiązkowy, przedmiotowy egzamin;
  • gdy nowe zasady wejdą w życie, praktycy wykonujący działalność pośrednictwa ubezpieczeniowego winni mieć zgodę na kontynuowanie praktyki, jeśli są w stanie zaprezentować kompetentnym władzom, że dysponują wymaganą wiedzą i umiejętnościami. Nakładając taki wymóg kraje członkowskie winny brać pod uwagę :
  • zawodowe doświadczenie pośrednika; - wielkość jego obrotów w ostatnich latach; - fakt, że już został zarejestrowany, lub zdał egzamin;
  • Stały Komitet Nauki i Szkolenia BIPAR przedstawi propozycje treści Minimalnego Programu Szkolenia, do stosowania, jako minimum wymogów szkolenia w ramach Wspólnoty. Oczywiście nic nie może stanąć na przeszkodzie, aby kraj członkowski, czy zawodowe stowarzyszenie, nie wyznaczyło wyższych standardów dla wszystkich, bądź dla którejś z grup ich krajowych praktyków.
Ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej zawodowej (art. 4 par. 3) Jeśli chodzi o minimalny poziom ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej zawodowej, wynikającej z odpowiedzialności za zawodowe zaniedbania, proponuje się następujące opcje:
  • 350 000 ECU na każdą szkodę, albo
  • 700 000 ECU łącznie, w ciągu roku.
Ten sam minimalny poziom ubezpieczeń OC zawodowej winien istnieć dla agentów ubezpieczeniowych, gdzie takie odszkodowania nie są jeszcze zapewnione przez towarzystwa ubezpieczeniowe, dające agentom pełnomocnictwa do działania. Ale to nie powinno wyglądać jak jakaś inna gwarancja, porównywalna z ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej zawodowej.

Finansowa zdolność brokera ubezpieczeniowego (art. 4 par. 5)


Finansowe ryzyko dla klienta, wynikające z pomocy, udzielanej przez niezależnego pośrednika, w zawieraniu i realizowaniu kontraktu ubezpieczeniowego, winno być zabezpieczone przez jeden lub więcej następujących środków:
  • ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej zawodowej;
  • finansowa kaucja lub inna porównywalna gwarancja;
  • minimalne wymogi kapitałowe lub odpowiednie zasady gospodarki kapitałem;
  • fundusz gwarancyjny;
  • oddzielne rachunki bankowe dla innych operacji, z minimalnym marginesem wypłacalności.
Sankcje ( art. 6 )


W uzupełnieniu wniosków, zgłoszonych w REKOMENDACJI Komisji Europejskiej, w krajach członkowskich winny istnieć odpowiednie sankcje wobec towarzystw ubezpieczeniowych, prowadzących interesy z nie zarejestrowanymi pośrednikami ubezpieczeniowymi.

Krajowe prawodawstwo winno przewidywać stopniowe stosowanie sankcji, unikając w ten sposób, w wielu sprawach, procesu natychmiastowego skreślania z rejestru.


Oporto, 7 października 1992 roku



Do uchwały dołączony był aneks : "Minimalny poziom zawodowej wiedzy i umiejętności", przyjęty przez wszystkie stowarzyszenia członkowskie BIPAR do stosowania, jako minimalny poziom szkolenia, wymagany przez profesję. "Bo jest oczywiste i powszechnie przyjęte w Europie, że w interesie klienta i zawodu pośrednika szkolenie i profesjonalizm są niezbędne dla każdego, działającego w dystrybucji ubezpieczeń".


Stowarzyszenie Polskich Brokerów zostało w Oporto przyjęte na członka BIPAR. Uchwała nas nie obowiązywała (kraj z poza EWG), ale dokumenty, wytyczające kierunek przyszłych wysiłków legislacyjnych, zostały przekazane organom administracji i częściowo wykorzystane do nowelizacji ustawy o działalności ubezpieczeniowej (1995).


"Minimalny poziom zawodowej wiedzy..." został przekazany do powstającego PUNU i wykorzystany w procesie przygotowywania Zakresu tematów do egzaminu brokerskiego.